Nu te zien: de resultaten van de vierde Ploegendienst, onderdeel van het programma H0ha. 

Ploegendienst 4 | Rizqita Naherta, Not Just a Collective & ROTS
Werkperiode: September - december 2025
Wintersamenscholing: 9, 12 en 13 december 2025
Te bezoeken:  5 januari t/m 21 februari 2026

Onderdeel van het programma H0Ha, gecureerd door collectief Sunflower Soup voor Plaatsmaken, Arnhem.

In het meerjarenprogramma H0Ha worden de werkplaatsen van Plaatsmaken ingezet om te experimenteren met vormen van protest en verzet, door middel van beeld en taal. Dichters, beeldend kunstenaars, activisten en publiceerders worden uitgenodigd om in zogenaamde 'Ploegendiensten' samen te werken bij Plaatsmaken. H0Ha wordt gecureerd door collectief Sunflower Soup.

Had je een oma die sokken voor je breide? Heeft ze jou geleerd hoe dat moest? En heb jij geduld voor dat tijdrovende werk?

Handwerk, zoals haken, breien en naaien, wordt van oudsher gezien als werk gedaan door vrouwen. Het is arbeid die vaak wordt verricht in huis of in kleine gemeenschappen. De maker blijft vaak onbetaald en onbenoemd. Dit past in een breder patroon waarin het werk van vrouwen onzichtbaar wordt gemaakt. Tegelijkertijd vormt deze arbeid een basis voor vrouwen om samen te komen, zich te organiseren en zich te emanciperen.

Het Arnhemse collectief Not Just a Collective heeft handwerk omgezet in grafisch werk. Juist door deze vertaling ontstaat een nieuwe zichtbaarheid die het mogelijk maakt om over deze aspecten van handwerk na te denken. Handwerk wordt vaak gezien als oubollig maar draagt ook een geschiedenis van subversie, verzet en saamhorigheid in zich.

De kunstenaar Rizqita Naherta maakte een installatie die refereert aan vrouwenemancipatie in Indonesië en de belangrijke rol die de beweging Gerwani daarin speelde. Deze beweging is een voorbeeld van manieren waarop verschillende vormen van emancipatie en verzet samenkomen en elkaar versterken, omdat binnen Gerwani anti-imperialisme en dekolonisering centraal stonden. In de zeefdrukken zijn teksten uit Gerwani’s tijdschrift Api Kartini gedrukt op afbeeldingen van kebaya’s (indonesische traditionele kledij voor vrouwen).

In de praktijk van kunstenaar en dichter ROTS is ‘ontrafelen’ een belangrijke methode die zowel op een concrete als een metaforische manier wordt ingezet: wol uit oude truien wordt opnieuw gebruikt voor objecten met andere doeleinden. Een schijnbaar bekend begrip als 'man' wordt ontrafeld om zo te bevragen waar masculiniteit eigenlijk uit bestaat. ROTS maakte een mancave die bedrukt is met afbeeldingen van Androgel, een hormoonmiddel. Hoe dient een man zich te gedragen in zijn cave? Je bent welkom om dat voor jezelf uit te zoeken door plaats te nemen in het zachte interieur van deze grot die je ook als een baarvader mag zien.

Wat betekent het vandaag de dag om handwerk vaardigheden door te geven? Van wie leerde jij haken, breien of naaiwerk? Deden de vrouwen die je kent dit voor hun plezier of was het het enige wat toegankelijk was?

In dit textielwerk van Not Just a Collective zijn vijf van de leden, Lu Lin, Femke Kersten, Alessandra Varisco, Doga Gönüllü en Heike Renée de Wit, uitgegaan van kennis en vaardigheden die ze van hun grootmoeders hebben gekregen. Onderling hebben zij handwerktechnieken zoals haken en breien met elkaar gedeeld, en nieuwe technieken geleerd in buurthuis de Nieuwe Hommel, vlakbij Plaatsmaken. Gecombineerd met verhalen en herinneringen over hun oma's hebben zij textielwerk naar drukwerk vertaald. . Door middel van druktechnieken, zoals zeefdruk en hoogdruk, werden deze beelden geprint op stukken textiel, die vervolgens aan elkaar zijn genaaid om zo een groot patchwork te vormen. Dit patchwork is als een gordijn midden in de ruimte van Plaatsmaken te zien, je kan er niet omheen. Het laat je stilstaan bij de arbeid, kennis en verhalen van onze oma's en hoe die wordt geherwaardeerd en niet vergeten mag worden.

Merawat Api dari Penyihir-Penyihir Militan Kami - Voed het vuur van onze militante heksen.

Door middel van een verzameling archieven die opnieuw zijn geactiveerd uit het tijdschrift Api Kartini van Gerwani, worden fragmenten uit het tijdschrift gepresenteerd op de vele kebaya-prints en bamboematten in de woonkamer, terwijl revolutionaire passages, gedichten en lijsten via de telefoon en televisie werden voorgelezen door familieleden in ballingschap.

Het werk biedt een plek om de militante vrouwenorganisatie te herdenken. Naast de pedagogische activering vraagt het werk om de herinneringen aan het verzet van Indonesische vrouwen en hun methoden van begrip, die zich organiseren met de massa's, te koesteren. Deze herinneringen dreigen in het heden te worden vergeten als gevolg van het historische trauma onder het regime van Soeharto.

Hallo, ik ben een performatieve man,
Mijn mannengrot is een baarmoeder
Beste Virginia, ik kraak nu de kamer, ik maak de ruimte. Het (op steroïden).

Mijn lichaam op testeron voelt meer en meer als het mijne, letterlijk beter, sterker. Was het een hormonaal probleem? Had ik gewoon niet genoeg?

Ik weet dat de maan, terwijl die toch ver weg is, zelfs te veel voor me was.

Voel ik me mannelijker omdat ik testosteron gebruik? Of voel ik me mannelijk en gebruik daarom testo?

Mannelijkheid is veranderlijk(heid)
Mannelijkheid is mals en vaak fragiel
Mannelijkheid stoelt (relies on) zich op verhalen die wij vertellen over hoe mannen tot stand komen.

Ben ik een man door elke keer maar weer dezelfde act op te voeren? Ik bereik het nooit helemaal, maar dat is misschien ook maar beter zo.

Gender is een beeld dat herhaaldelijk wordt geciteerd, herhaalt en gereproduceerd. Deze mannengrot (mancave)/baarmoeder (womb) huisvest ideeën over performatieve masculiniteit en legt bloot wat Judith Butler 'the machinery of becoming' noemt, in het Nederlands het 'mechanisme van worden' (??)

Mijn manwomb - een ode aan mijn muses - de matchamannen, de soyboys, de softbois, metromannen, dandies & hipsters.H0ha is een programma waarin dichters, beeldend kunstenaars, activisten en publiceerders worden uitgenodigd om in zogenaamde 'Ploegendiensten' te komen (samen-)werken bij Plaatsmaken. Ieder seizoen komt daar een Samenscholingsweek van, waarin activiteiten gebundeld worden tot een uitbundig geheel van artistiek en sociaal experiment. We werken voor dit programma samen met kunstcollectief Sunflower Soup en curator Lenn Cox. De Wintersamenscholing vond plaats op 9, 12 en 13 december.

Nu te zien | Ploegendienst 4

Time Out, Tune In: Bekijk je lichaam als een archief: welke verhalen van voorgaande generaties liggen daar verscholen?

Op zaterdag 25 april faciliteert Nyata Collective een batik workshop waarin we textiel beschouwen als een archief, een stille getuige van het dagelijks leven. Welke kennis die van generatie op generatie is doorgegeven, zit verweven in ons lichaam en wordt omhuld door wat we dragen? Hoe kunnen we deze onzichtbare stemmen tot leven brengen en zichtbaar maken? 

Tijdens de workshop zet je verhalen om in vormen en teken je patronen op stof, waardoor batik prints ontstaan die tijdens een verfbad langzaam tevoorschijn zullen komen. Terwijl we wachten op het resultaat, gaan we borduren met trage steken; zo geven we kennis door via textiel. Wat is er vanuit voorgaande generaties overgedragen? Wat wil je bewaren voor de toekomst? 

We hopen een uitwisseling tussen alle deelnemers te creëren en zo een verzameling van verhalen samen te brengen. Na de workshop kun je, je geverfde kledingstuk mee naar huis nemen en de gedachtes en verhalen van de workshop in beweging houden door nieuwe herinneringen te maken wanneer je het kledingstuk draagt.

Iedereen is welkom om mee te doen! De workshop is gratis. Fijn als je je aanmeld via lenn@plaatsmaken.nl zodat we daar rekening mee kunnen houden qua voorbereidingen.
Neem een wit of lichtgekleurd katoenen kledingstuk mee dat je wilt verven. We sturen je informatie over hoe je het thuis makkelijk kunt voorbehandelen voor de workshop.

Over het programma
Deze activiteit is onderdeel van het programma Time Out / Tune In dat programmamaker Lenn Cox heeft samengesteld rond het gemeenschappelijke huishouden van Plaatsmaken. Time Out / Tune In verbindt de cyclische aard van tijd en haar seizoenen, met een oproep tot vertraging! Het programma onderzoekt met verschillende generaties hoe we ons samen kunnen organiseren, wat we van elkaar kunnen leren en wat er op het spel staat in het culturele veld en daarbuiten. Dansend door gekozen families, zielsverwanten en voorouderlijke zaken. Lees hier meer over het programma Time Out / Tune In.

Over de kunstenaars
Nyata Collective bestaat uit Asha Victoria en Amber Zara van den Pangaard, multidisciplinaire kunstenaars uit Arnhem en Rotterdam, die manieren verkennen om maatschappelijke thema’s aan te kaarten via collaboratieve en hands-on textieltechnieken. Nyata is een Indonesisch woord voor ‘echt’ of ‘tastbaar’, gebaseerd op feiten. Met hun praktijk willen ze deze definitie verbreden tot een begrip dat het onzichtbare en het zichtbare samenbrengt tot een tastbare ervaring. Als collectief verdiepen ze zich in verschillende manieren om kennis op te doen, door ruimte te maken voor wat in het lichaam is opgeslagen: erfgoed, herinneringen, dromen, dagelijkse ervaringen. Asha en Amber zijn van mening dat we door ontmoetingen tussen mensen en niet-mensen persoonlijke verhalen kunnen verzamelen en deze kunnen verknopen tot met elkaar verweven draden van kennis en vaardigheden, om zo te komen tot een dynamisch en circulair systeem waarin gemeenschapsvorming en wederkerigheid centraal staan.

TOTI Lenteworkshop | batik

Nu te zien: de resultaten van de vijfde Ploegendienst, onderdeel van het programma H0ha. 

Ploegendienst 5 | Jivan van der Ende, Merel Nijhuis en Queer Collective Workers’ Union
Werkperiode: Januari- maart 2026
Lentesamenscholing: 21 maart 2026
Te bezoeken:  21 maart t/m 23 mei 2026

Ploegendienst 5 is onderdeel van het programma H0Ha.

Merel Nijhuis
Tijdens de Ploegendienst bij Plaatsmaken maakte Merel zines waarin ze tekst, cyanotype en zeefdruk combineerde. Het werk draait om haar ervaring van (crip)tijd, wat het betekent om ‘gezond’ te zijn in ons huidige politieke klimaat, welzijn, vreugde en tegenstellingen. Elk zine is net iets anders, waardoor ze net zo uniek zijn als de belichaamde ervaring van het moment waarop ze geproduceerd zijn: sommige zines zijn gemaakt tijdens een periode van knallende hoofdpijn of terwijl ze een terugkerend tintelend gevoel in hun vingertoppen had, en andere zines zijn gemaakt terwijl ze van de eerste lente zon genoot.

Merel Nijhuis is een cripqueer schrijver, kunstenaar en redacteur. Ze schrijft experimentele poëzie en is geïnspireerd door kritische theorie, processen van cripping en queering, onbetrouwbare herinneringen en belichaamde ervaringen. Hun werk is gepubliceerd in literaire tijdschriften als nY en Hard//hoofd.

Jivan van der Ende
Tijdens de Ploegendienst geeft Jivan van der Ende zich over aan haar fascinatie voor reflecterende werkkleding. Ze verdiept zich in de dramatiek en camp van reflecterende inkten om te zien wat er gebeurt als potten een deksel vinden, er licht is in de donkere kamer en de billen blootgaan.

Jivan van der Ende is een beeldend kunstenaar die symbolen van machtsstructuren en sociale constructies analyseert en ontleedt. Haar eclectische methode is gebaseerd op eindeloos verzamelen, documenteren, uit elkaar scheuren en hergebruiken.

Een essentieel onderdeel van haar praktijk is het genderoverschrijdende onderzoek naar kleding. Tijdens de Ploegendienst is het project van de kunstenaar gradueel overgenomen en uiteindelijk volledig gekaapt door haar fetisj voor reflecterende werkkleding.

Queer Collective Workers' Union 
presenteert hun oprichtingsbrief op een billboard, gebaseerd op de tegenstrijdigheid: een collectief dat van werknemers eist dat ze ‘alleen werken’. Hun tegenarchief is een online publicatietool die gebruikmaakt van een ‘Seed Packet’-sjabloon. Tijdens hun bijeenkomst vormt het reclamebord het middelpunt van de ruimte, wordt het archief geprojecteerd en biedt een informatietafel ‘Seed Packet’-posters en merchandise van de vakbond aan. Leden van de vakbond leiden gesprekken en leggen verbanden tussen hun specifieke conflict en bredere strijdpunten. Het evenement markeert hun publieke start. De infrastructuur voor collectief auteurschap is in aanbouw.

Met dank aan Mondriaan Fonds en Gemeente Arnhem.

Nu te zien | Ploegendienst 5

Plaatsmaken is op enkele dagen in april gesloten.

Wegens Goede Vrijdag, tweede paasdag en een personeelsuitje zijn wij gesloten op vrijdag 3 april, maandag 6 april en vrijdag 10 april.

Op zaterdag 4 april zijn wij gewoon geopend van 13:00 tot 17:00 uur.

Plaatsmaken gesloten

Voor het tiende nummer van ons magazine Zevenblad kan poëzie en beeld worden ingezonden.

Net als de voorgaande edities is er geen centraal thema. Vaak blijken de inzendingen die door de redactie worden gekozen achteraf toch een onderlinge rode draad te hebben. Zo ging het eens over narcissen, en het laatste nummer (9) kende opvallend veel bijdragen waarin een vrije vorm/ krabbel te herkennen viel, zelfs in de gedichten. De redactie selecteert na een Open Call uit de inzendingen een samenhangend geheel.

 Zevenblad is een magazine voor poëzie en beeldende kunst, dat twee keer per jaar wordt uitgegeven door Plaatsmaken. Werkplaats Typografie verzorgt de vormgeving. Zevenblad #10 verschijnt in juni in een oplage van 100 stuks. 

Deadline voor inzenden is 1 mei. Let op: alleen WORD bestanden worden in behandeling genomen voor poëzie, en JPEG voor beeld. Stuur je werk naar uitgeverij@plaatsmaken.nl.

Inzenden voor Zevenblad #10

Wij zijn erg blij dat we dit keer weer stembureau mogen zijn op 18 maart. Het is altijd een leuke dag, met veel bezoek en interessante gesprekken. Nu we een wat activistisch programma hebben is het een extra dimensie aan een toch al levendig discours. Kom vooral stemmen bij Plaatsmaken, en kijk ondertussen even rond naar onze Lentesamenscholing in opbouw.

Stembureau

Routekaarten zijn gratis verkrijgbaar bij Plaatsmaken.

Kunstroute Schuytgraaf is opgeleverd. Verspreid over de Arnhemse wijk zijn vijf permanente kunstwerken in de openbare ruimte gerealiseerd. 

Stichting Plaatsmaken werd door de gemeente Arnhem gevraagd deze route te ontwikkelen, en zij trok de Arnhemse curator Fleur Junier aan om de route inhoudelijk vorm te geven. 

De vier kunstwerken refereren aan de identiteit van de wijk: het landschappelijke karakter van het gebied, de geschiedenis van de plek, en de jonge identiteit van de buurt en haar bewoners. Alle kunstwerken zijn speciaal voor de plek vervaardigd. Er is gezocht naar een diversiteit aan kunstenaars, qua leeftijd, achtergrond en gender. De kunstenaars beschikken allemaal over een unieke, onderscheidende aanpak, hebben een sterke band met de regio, en hebben zich geëngageerd met de wijk en met de mensen die er wonen. De route wordt gecompleteerd met een Poëzieroute op een aantal nutshuisjes van Schuytgraaf. 

Het doel van Kunstroute Schuytgraaf is de openbare ruimte een kwaliteitsimpuls te geven, de leefbaarheid te vergroten en bij te dragen aan een gevoel van herkenning en verbinding. De route bestaat uit werken die als een ontmoetingsplek functioneren, als uitkijkpunt, ‘landmark’, en als uitnodiging tot gesprek of overpeinzing. Wethouder Cathelijne Bouwkamp is blij met de kunstroute: "Kunst in de openbare ruimte is voor Arnhem van groot belang. Kunst heeft de kracht om te verrassen, te verbazen en ik verwacht dat dit ook bij deze kunstroute gaat gebeuren. Het is mooi dat bewoners betrokken worden bij het project. Dat opdrachten vooral verstrekt worden aan kunstenaars uit de regio, helpt ook nog eens onze beeldende kunstsector."  

Kunstroute Schuytgraaf is er voor iedereen: de bewoners uit Schuytgraaf, jong en oud en mensen uit de regio of de toerist die Arnhem bezoekt. Je kunt de route te voet beleven of met de fiets, en natuurlijk zijn de kunstwerken ook los van elkaar te ervaren. Via een QR-code bij elk kunstwerk vind je digitale informatie over het werk en de kunstenaar. Ook heeft de kunstroute een eigen Instagram pagina. Tag je ons bij je favoriete kunstwerk? #kunstrouteschuytgraaf  #stichtingplaatsmaken.

Voor de totstandkoming van de kunstroute kon Plaatsmaken gebruikmaken van haar ervaring; de stichting liet in 2019, met Biënnale Gelderland in de binnenstad van Arnhem, al zien dat zij in staat is om een aansprekende kunstroute te realiseren met Gelderse kunstenaars, voor een breed publiek. “Voor Plaatsmaken is het van belang om een platform voor kunstenaars te zijn en om kunst onder mensen te brengen. In dit project komen beide elementen sterk terug,” aldus Inge Pollet, artistiek directeur van Plaatsmaken.

 Er werkten veel partijen mee aan de realisatie van de kunstroute: de klankbordgroep bestaande uit experts en bewoners, het projectteam van de Gemeente Arnhem. De betrokken kunstenaars en de vele uitvoerende producenten, maar ook de betrokken basisscholen en hun leerlingen en leerkrachten, educatie professionals, wijk coördinatoren en landschapsarchitecten.

 Kunstroute Schuytgraaf werd mogelijk gemaakt met de genereuze steun van Gemeente Arnhem, het Mondriaan Fonds en BPD Cultuurfonds.

Staal, Polyurethaan, polyurea met NCS blauwe coating lakverf

Naast het spoor, tussen de Rijn en station Arnhem Zuid, rijst een acht meter hoog sculptuur op. Een abstracte, grillige buis die alle kanten op gaat, als een driedimensionale krabbel. Het diepe, Perzische blauw contrasteert fel met het groen en bruin dat de omgeving domineert. Deze ‘krabbel’, een vlotte, deels onbewuste handeling, een aanzet tot een daad, idee of uitgangspunt, vormt een contrast met de planmatige, geordende opzet en inrichting van de wijk. De locatie naast het spoor is bewust gekozen. Het kunstwerk vormt een in het oog springend herkenningspunt vanuit de trein. Vanuit het raam in de trein leest het werk misschien tweedimensionaal, als een omlijste abstracte tekening of handtekening.

In het expressieve werk van Arash Fakhim (1987, Teheran) staan materialiteit, de losheid en snelheid van het gebaar en het spel tussen het platte vlak en ruimtelijkheid centraal. Een terugkerend thema in de praktijk van Fakhim is de wil om te botsen met de opgelegde regels van het medium. In plaats van te kiezen voor een meer traditioneel materiaal als metaal of steen voor een kunstwerk in de openbare ruimte, kiest hij voor polyurethaan, de grondstof van purschuim, dat hij met een waterdichte coating bedekt. Een metalen frame geeft vorm en stevigheid. De vorm en het oppervlak van de 60 meter lange buis bewerkt hij met de hand, om zo expressiviteit en losheid te benadrukken.

Fakhim werd gevraagd met zijn werk te reageren op het landschap van de wijk. De kunstenaar is verwonderd over de keurige, rechtlijnige inrichting van ons landschap. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld zijn geboorteland Iran. Hij is in zijn onderzoek intensief bezig geweest met hoe zijn werk zich gedraagt in de onbegrensde openbare ruimte. Fakhim heeft gezocht naar abstractie en tijdloosheid, zonder in te boeten aan spontaniteit en vrijmoedigheid.

Arash Fakhim geboren in Iran, woon en werkt in Arnhem. In 2016 studeerde hij af aan BEAR (fine art), aan ArtEZ, Arnhem. Zijn werk is opgenomen in Collectie De Groen, de collectie van Akzo Nobel Art Foundation en museum De Fundatie.

Vind hier meer informatie over de oplevering van het werk 'A Doodle' van Arash Fakhim.

In het kunstwerk ‘Time Keepers’ van Femke Herregraven (1982, Nijmegen), ligt de toekomst van Schuytgraaf, verbeeld en verteld door de kinderen van Schuytgraaf, begraven als tijdscapsule in de heuvel naast ‘De Speelgaard’. De heuvel is doorsneden door twee muren van acht meter lang, waarop verschillende ‘Time Keepers’ getekend door kinderen, in omgekeerd reliëf zijn afgebeeld. Zij bewaken de tijdscapsule, die onder de vloer van de ‘gang’ ligt en over tien jaar wordt opgegraven.

Herregraven kreeg de opdracht om te reflecteren op de jonge identiteit van de wijk. Zowel de bewoners als de bebouwing zijn erg jong, de eerste woningen zijn in 2004 gebouwd. Er wonen, in vergelijking met andere wijken in Nederland, veel gezinnen met jonge kinderen. Herregraven vroeg de kinderen van Schuytgraaf, die zij de ’professionele dromers van de toekomst’ noemt, naar hun visie op de toekomst van de wijk. Leerlingen van vier basisscholen van Schuytgraaf zijn in vijf lessen met hun klas op onderzoek uitgegaan. Zo gingen ze op wijksafari met een bioloog, om te fantaseren over de flora en fauna van de toekomst in hun wijk, en met een dichter op pad om na denken over de taal. Het materiaal van dit onderzoek (tekeningen, kleiwerkjes, filmpjes, audio opnames en foto’s) vormen onderdeel van de tijdscapsule. Net als het ‘Time Keepers’ hoorspel, dat gebaseerd is op hun verhalen.

De vorm van het kunstwerk, twee muren die een heuvel doorsnijden, is geïnspireerd op ‘Land Art’. Een stroming die inspeelt op landschapskenmerken en interventies die in het landschap worden gedaan zodat er een nieuwe beleving van de plek ontstaat. De rechte, strakke muren vormen een contrast met de natuurlijke omgeving. De warme terracottakleur van de betonnen muren steekt opvallend af tegen het groen. Zo wordt de heuvel, in het verder vlakke landschap, extra benadrukt.

Beeldend kunstenaar Herregraven is geïnteresseerd in machtssystemen en het verband tussen financiële markten, internationaal recht, geopolitiek, ethiek en klimaatverandering. In haar werk zet zij deze abstracte, complexe noties om in poëtische, speelse, zintuiglijke werken. Femke Herregraven is een alumnus van de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam (2017-2018). In 2019 werd ze genomineerd voor de Prix de Rome. Ook was zij Creator Doctus (praktijkgericht PhD) bij het Sandberg Instituut (2020-2023).

Het kunstwerk van Femke Herregraven is opgeleverd in december 2025 en wordt feestelijk geopend op 2 april 2026.

De van oorsprong Japanse kunstenaar Keiko Sato (1957, Iwaki-City, Japan) is gevraagd om te reflecteren op de rijke geschiedenis van de wijk. Archeologische vondsten tonen aan dat Schuytgraaf zevenduizend jaar geleden al was bewoond. De Midden- en Late IJzertijd, de Romeinse tijd en de vroege Middeleeuwen hebben hun sporen achtergelaten in het gebied, evenals de Tweede Wereldoorlog. De fascinatie van Sato, dochter van een kamikazepiloot, voor deze oorlog komt in ‘Echo’s from the past’ samen met het gegeven van achtergelaten sporen, dat een rode draad vormt in haar werk.

Het koepelvormige object is een ‘schuilplaats’ en refereert aan bunkers uit de Tweede Wereld Oorlog. De twee helften van het bouwwerk vormen een gebroken ei, dat staat voor verwoesting, maar tegelijkertijd symboliseren ze een nieuw begin. Binnenin is een vloerinstallatie te zien, gemaakt met metalen archeologische vondsten uit het gebied. Deze zijn stevig verankerd in beton; ons verleden kunnen we immers niet meer veranderen. De opening tussen de twee ‘eierschalen’ biedt zicht op de lucht, en laat licht binnen. Zo is de schuilplaats ook een plek voor hoop en vrijheid.

De locatie van het werk, aan de voet van een heuvel in de ecologische zone, een soort niemandsland in het midden van de wijk, vormt een essentieel onderdeel van de beleving van het werk. Toen Sato hier voor het eerst op deze open, onbeschutte plek stond, moest ze denken aan de historisch beladen situatie uit 1944, waar geallieerde parachutisten tijdens operatie Market Garden gedropt werden, en in de hinderlaag van de Duitsers terecht kwamen. De openheid van deze plek benadrukte voor haar de kwetsbaarheid van de soldaten.

De in Nijmegen woonachtige Keiko Sato werkte oorspronkelijk als verloskundige in Fukushima. Van 1989-93 studeerde ze aan Goldsmith’s College en Londen en van 1993-95 aan de Jan van Eyck academie in Maastricht. Haar werk is te zien in binnen- en buitenland. In haar werk, vaak bestaand uit vloerinstallaties gemaakt met alledaagse of vergankelijke materialen, staan tegenstellingen als destructie en creatie, maar ook het snijpunt tussen persoonlijke -en wereldgeschiedenis centraal.

Vind hier meer informatie over de oplevering van het werk 'Echo from the past' van Keiko Sato.

Een plompe, beetje ‘grumpy’ waternymf lijkt zojuist van onder het wateroppervlak naar boven te zijn gekomen. Haar hoofd is bedekt met waterplanten, het glanzende oppervlak lijkt nog nat van het water. De jonge kunstenaar Larissa Esvelt (1998, Wageningen) kreeg de opdracht om op het landschap en specifiek het alomtegenwoordige water in de wijk te reageren. De twee meter hoge waternimf van keramiek bevindt zich in de kanovijver: een van de beeldbepalende gebieden van de wijk, opvallend lang en breed. Vanaf hier kijk je vanaf het centrum van de wijk tot aan het Veluwemassief.

Esvelt werd geïnspireerd door historische, classicistische fonteinen en waterkunstwerken. Maar vooral door wat er zich onder water bevindt: de waterplanten, mosselen, vissen en de rijkdom aan kleurschakeringen van het steeds veranderende wateroppervlak.  Voor Larissa is de figuur een manifestatie van het mysterieuze, het verborgene en het wonderlijke dat schuilgaat onder de oppervlakte van niet alleen het water, maar ook de wijk als geheel. Het hoogglans glazuur in tinten groen, blauw en bruin zijn zorgvuldig gekozen en verwijzen direct naar de kleurschakeringen van het water. De bladeren op haar hoofd hangen zwaar over het lichaam en zijn op speelse wijze gestileerd. De planten groeien ook in werkelijkheid op de bodem van de vijver. Onder de figuur bevindt zich een schelp, een zwanenmossel, een in Schuytgraaf voorkomende soort.

Keramiek kan door een speciaal recept, gebakken op hoge temperaturen en door toevoeging van bijvoorbeeld vlas, extra stevig gemaakt worden, waardoor het zeer geschikt is voor de openbare ruimte. Het werk is in afzonderlijke onderdelen gebakken en samengevoegd door middel van mortel. De opbouw en vorm hiervan maakt de sculptuur enorm stevig en stabiel.

 Esvelt werkt vaak in materialen en technieken die als typisch vrouwelijk gezien worden, zoals textiel en keramiek. Ze geeft een twist aan bekende motieven in de kunst, zoals het vrouwenlichaam. Dit staat vaak centraal in haar werk, weergegeven in overdreven, absurde houdingen. Haar werk is enerzijds aantrekkelijk, door het rijke, humoristische, fantasievolle karakter, anderzijds heeft het iets ongemakkelijks. Ze probeert zo ruimte en empathie te scheppen voor het ‘vreemde’.

Larissa Esvelt woont en werkt in Arnhem en Den Haag. Ze behaalde in 2020 haar bachelor in Fine Arts aan BEAR ArtEZ, Arnhem. Vanaf 2024 volgt ze een Masters Artistic Research aan het KABK in Den Haag.

Vind hier meer informatie over de oplevering van het werk 'De Nimf' van Larissa Esvelt.

Staal, aluminium, gegoten glas, ledverlichting en zonnepaneel

Het uitkijkpunt ‘Take off’ van Rob Voerman (1966, Deventer) doet denken aan een ruimteschip. Het geeft de indruk dat het net geland is, maar over enige tijd ook weer kan opstijgen. Veel bewoners in Schuytgraaf zijn ook van elders in de wijk ‘geland’ en moeten hun plek vinden, of zullen de wijk in de toekomst weer verlaten. De toren staat op een heuvel in een open gebied midden in Schuytgraaf. Richting het noorden zie je het Veluwe-massief liggen. De zuidkant geeft zicht op Park Lingezegen. Het oosten en westen bieden een panorama op de wijk. Het uitkijkpunt heeft twee in- of uitgangen, zodat het een open en uitnodigend karakter heeft. En is zelf ook een blikvanger, en vanaf veel plekken in Schuytgraaf te zien. Het rode lampje dat avonds knippert vanuit de ‘antenne’ is als een baken.

Voerman kreeg de opdracht om het landschappelijke karakter van de wijk te verdiepen. Schuytgraaf, opgedeeld in 27 buurten, is uitzonderlijk groen voor een Vinex-wijk. Er is voor gekozen om het oorspronkelijke landschap van de Betuwe zichtbaar te maken bij de inrichting van het gebied. Dit heeft geresulteerd in uitgerekte, groene zones met weilanden, boomgaarden en ecozones tussen de buurten in. Met het uitkijkpunt wil de kunstenaar het open, natuurlijke karakter van de plek benadrukken. Voerman heeft het uitkijkpunt, gemaakt van aluminium en onderdelen van gegoten glas, zelf (met hulp) gebouwd. Met het handmatige karakter van de toren, met dikke lasnaden en onregelmatige vormen, biedt hij een verrassend tegenwicht voor de keurige architectuur die de wijk kenmerkt.

Het is voor het eerst dat een permanent werk van de Arnhemse kunstenaar, die wereldwijd actief is, in zijn eigen stad geplaatst is. Zijn werk bestaat voornamelijk uit architectonische objecten die doen denken aan basale, primitieve bouwsels als een hut of schuilplaats, maar ook futuristische, utopische aspecten bevatten. Ruimtevaart vormt een rode draad in zijn werk, maar ook industriële architectuur en het Brutalisme, waarbij de functie van het gebouw in hoge mate de vorm bepaalt, inspireren hem. Door in zijn werk orde, structuur en evenwicht te combineren met chaos, vergankelijkheid en deconstructie geeft hij een commentaar op de overgeorganiseerde samenleving van de moderne tijd. 

Rob Voerman woont en werkt in Arnhem. Hij studeerde sculptuur aan CABK Constantijn Huygens in Kampen van 1990 tot 1996. Voerman stelt wereldwijd tentoon, en zijn werk is opgenomen in collecties als het Museum of Modern art in New York City en het Stedelijk Museum Amsterdam.

Vind hier meer informatie over de oplevering van het werk 'Take off' van Rob Voerman.

Kunstroute Schuytgraaf is een project van Stichting Productiehuis Plaatsmaken, dat op verzoek van Gemeente Arnhem werd ontwikkeld.

Kunstroute Schuytgraaf kwam tot stand door genereuze bijdragen van Gemeente Arnhem, Mondriaan Fonds en BPD-cultuurfonds.

Team Plaatsmaken:
Inge Pollet (artistiek directeur), Fleur Junier (curator), Fleur Lamers (projectleider), Berna Lohman (project- medewerker), Derk Müller (projectmedewerker), Leonne Verweij (projectmedewerker), Menno Wieringa (poëzieroute) Maurice van Brummelen (video)

Team gemeente Arnhem: Diede Beumer, Gerben Uffing, Berry Saalmink, Caroline Kobus, Tamara Bod, Sandra van Winden en Jillis Verbeek

Kunstenaars: Arash Fakhim, Larissa Esvelt, Femke Herregraven, Rob Voerman en Keiko Sato

Dichters: Maarten Buser, Marije Langelaar, Francis Nagy, Roos Marijn Peperkamp, Tim Lenders, Marieke Polderdijk, Willem van Zadelhoff

Klankbordgroep: Marij Nielen, Rob Groot Zevert, Julius Thissen, Sylvia Groosman, Abe Veenstra, Onno Heijsman

Producenten: Fons Snelders, Job Saltzherr, Struktuur 68, Zuliani Kunst en Terrazzo, Dutch Coating Company, Isopur Installatie, Nina Waanders en Natasja Wagendorp, De Groot Reklame.

Met dank aan: Gemeente Arnhem, Mondriaan Fonds, BPD Cultuurfonds, deelnemende scholen: De Salamander, Confetti, Het Jongleren en de Schatgraaf, Riel Berenbroek, Doeko Pinxt, Niels Engel, Werkplaats Typografie, Andre Damen en Maria Davids (De Vierkrant)

Kunstroute Schuytgraaf

Lancering vernieuwd platform | Beeldende Kunst Arnhem & Nijmegen

Plaatsmaken is penvoerder van Beeldende Kunst Arnhem. BKA is een platform dat kunstorganisaties verbindt en zich inzet voor de zichtbaarheid van beeldende kunst in Arnhem. 

Afgelopen jaar hebben wij samen met onze Nijmeegse partners (BKN) en ontwerpbureau Studio Another Day gewerkt aan een volledige vernieuwing van onze visuele identiteit. Op donderdag 26 maart lanceren wij dit vernieuwde platform op feestelijke wijze om 16:00u in de NYMA Makersplaats (Winselingseweg 16, Nijmegen) in Nijmegen.

16.00u | Inloop
16.30u | Officiële opening door BKA/BKN en Noël Vergunst, wethouder van Cultuur Nijmegen
17.30u | Performance van Broken Toaster Records
19.00u | Einde

Lijkt het je leuk om hierbij aanwezig te zijn? Meld je dan aan via deze link.

Lancering vernieuwd platform BKA & BKN

Kom de lente vieren bij Plaatsmaken! Op zaterdag 21 maart organiseren we de Lentesamenscholing.

De afgelopen maanden hebben Jivan van der Ende, Merel Nijhuis en Queer Collective Workers’ Union in onze werkplaatsen doorgebracht. Het werk dat tijdens deze ‘Ploegendienst’ is gemaakt, wordt op feestelijke wijze toegelicht, getoond en geactiveerd. Deze presentatie zal na de Lentesamenscholing twee maanden te zien zijn. 

De Lentesamenscholing is onderdeel van het meerjarenprogramma H0ha, gecureerd door Sunflower Soup. In dit programma worden de werkplaatsen van Plaatsmaken ingezet om te experimenteren met vormen van protest en verzet, door middel van beeld en taal. Dichters, beeldend kunstenaars, activisten en publiceerders worden uitgenodigd om in zogenaamde 'Ploegendiensten' samen te werken bij Plaatsmaken. H0Ha wordt gecureerd door collectief Sunflower Soup.

Ploegendienst 5 | Jivan van der Ende, Merel Nijhuis en Queer Collective Workers' Union
Werkperiode: januari - maart 2026
Opening (Lentesamenscholing) | 21 maart
Te bezoeken: 21 maart - 23 mei

Op 21 maart zijn er van 16:00 tot 20:00 doorlopend activiteiten. Onderaan deze pagina lees je meer over de makers.

16:00 - 20:00 | Dark Room - Jivan van der Ende (doorlopend)
lichtreflecterende werkkleding in de Dark Room

16:00 - 20:00 | Collectieve maak-sessie voor Nowruz (Iraans nieuwjaar)
Op 20 maart is Nowruz, Iraans nieuwjaar, een tijd om familie te zien en een nieuwe start van het jaar te vieren. Maar dit jaar is er weinig te vieren, nu Teheran bedekt wordt door giftige rook en scholen worden gebombardeerd. Om hierbij stil te staan, heeft Sunflower Soup Kasra Mehravar, Iraans student bij BEAR, gevraagd om een collectieve maaksessie te verzorgen tijdens de Samenscholing op zaterdag 21 maart.

Om samen te komen en steun te vinden, worden er ook traditionele Haft-Sin (zeven gerechten waarvan de naam met de letter ‘S’ begint) en Iraanse soep geserveerd. Iedereen die zich zorgen maakt over de situatie in Iran is welkom om mee te doen.

16:30 | Opening expositie
met korte introducties door Sunflower Soup en de kunstenaars

17:30 | Seed Packet tutorial - Queer Collective Workers' Union
Deelnemers worden uitgenodigd om ervaringen op de werkvloer te delen op posters, waarbij de posters als 'seeds' door de ruimte worden geplant.

Tijdens de Lentesamenscholing serveren we, ter gelegenheid van het Iraanse nieuwjaar, Iraanse soep en hapjes.

Merel Nijhuis is een cripqueer schrijver, kunstenaar en redacteur. Ze schrijft experimentele poëzie en is geïnspireerd door kritische theorie, processen van cripping en queering, onbetrouwbare herinneringen en belichaamde ervaringen. Hun werk is gepubliceerd in literaire tijdschriften als nY en Hard//hoofd.

Jivan van der Ende
Tijdens de Ploegendienst geeft Jivan van der Ende zich over aan haar fascinatie voor reflecterende werkkleding. Ze verdiept zich in de dramatiek en camp van reflecterende inkten om te zien wat er gebeurt als potten een deksel vinden, er licht is in de donkere kamer en de billen blootgaan.

Queer Collective Workers' Union 
presenteert hun oprichtingsbrief op een billboard, gebaseerd op de tegenstrijdigheid: een collectief dat van werknemers eist dat ze ‘alleen werken’. Hun tegenarchief is een online publicatietool die gebruikmaakt van een ‘Seed Packet’-sjabloon. Tijdens hun bijeenkomst vormt het reclamebord het middelpunt van de ruimte, wordt het archief geprojecteerd en biedt een informatietafel ‘Seed Packet’-posters en merchandise van de vakbond aan. Leden van de vakbond leiden gesprekken en leggen verbanden tussen hun specifieke conflict en bredere strijdpunten. Het evenement markeert hun publieke start. De infrastructuur voor collectief auteurschap is in aanbouw.

Lentesamenscholing

Op vrijdag 27 februari openen we de tentoonstelling Amice (Collega) van Klaas Gubbels.

Plaatsmaken onderhoudt al sinds de oprichting een warme vriendschap met Klaas Gubbels. Hij nam deel aan vele projecten, en nog altijd worden zijn grote houtdrukken bij ons in huis gedrukt. We zijn dan ook heel blij dat we een bijzondere tentoonstelling kunnen aankondigen, als onderbreking van ons lopende artistieke programma. 

Klaas maakte in 1956 een foto van het graf van Theo en Vincent van Gogh. Nu, 70 jaar later, heeft Klaas hiervan bij ons een zeefdruk laten uitvoeren, omdat het beeld hem raakte. Twee weken lang tonen we uitsluitend deze nieuwe zeefdruk. (webshop)

De tentoonstelling wordt op vrijdag 27 februari om 16:00u geopend door Willem van Gogh. 

Opening | 27 februari om 16:00u
Te zien | 27 februari t/m 14 maart

Klaas Gubbels is op vrijdag 13 maart tussen 15:00 en 17:00 aanwezig bij Plaatsmaken. 

Eerder maakten we een documentaire over Klaas Gubbels in de Oogmerk reeks, onze langlopende serie filmportretten van Gelderse kunstenaars. Deze kun je hier bekijken.
Voor meer werk van Klaas Gubbels, neem ook een kijkje in onze webshop. 

Klaas Gubbels | Amice (Collega)

Het Arnhems Stadsatelier is een samenwerking tussen vier Arnhemse cultuurorganisaties: Theater a/d Rijn, Plaatsmaken, ArtEZ University of the Arts en The Hub. Het doel van deze samenwerking is om de Arnhemse kunstwereld diverser en toegankelijker te maken, zowel voor kunstenaars als voor het publiek. Nieuwe manieren van samenwerken tussen kunst, publiek en samenleving staan hierin centraal.

In het project Arnhems Stadsatelier worden werkperiodes georganiseerd waarin makers de ruimte krijgen om op verschillende plaatsen in Arnhem artistiek onderzoek te doen en dit te delen met de inwoners van de stad. Er is één langdurig werktraject, de stadsresidentie. Dit jaar is dat beeldend kunstenaar Frank Koolen. Hij is geselecteerd om onderzoek te doen dat in relatie staat met de stad Arnhem. Daarnaast worden er zes korte residenties georganiseerd, waarin beginnende makers de ruimte krijgen om te experimenteren, ervaring op te doen, hun vaardigheden verder te ontwikkelen en hun werk te delen met het publiek. Daarbij krijgen ze ondersteuning van de samenwerkende organisaties. 

Bij Plaatsmaken krijgen kunstenaars ruimte om te experimenteren in grafische werkplaatsen en de tentoonstellingsruimte. Theater aan de Rijn biedt een podium en helpt bij het bereiken van een passend publiek. ArtEZ ondersteunt met het online platform APRIA, begeleiding bij onderzoeksvragen en contacten met opleidingen en studenten. The Hub verbindt studenten, autodidacten en alumni en helpt residenten hun eerste stappen in het professionele culturele veld te zetten.

De stadsresident van 2026 is kunstenaar, docent, workshopleider en organisator Frank Koolen. Hij maakt installaties, video’s, performances, tekeningen en sculpturen. Frank maakt graag werk voor en met anderen en wil het plezier dat hij zelf beleeft aan kunst graag met anderen delen. Hij vindt dat kunst niets moet zijn, maar dat het een mooi beginpunt van sociale verandering of een ander bewustzijn kan zijn. Zijn belangrijkste drijfveer is zijn enthousiasme voor het creatieve proces als motor voor een open en empathische blik. Belangrijke ingrediënten daarbij zijn voor Frank de inzet van humor, ontregeling en improvisatie. In FIASCO TOTAAL, het onderzoek van Frank Koolen, staat het creatieve proces als drijvende kracht voor spel, gesprek en nieuwe ontdekkingen centraal. Het is een dynamisch, experimenteel en speels onderzoek naar manieren en effecten van collectiviteit, ‘samen werken’ en samenwerken waarin het proces en de gedeelde ervaring belangrijk zijn. In 2025 begon Frank Koolen zijn stadsresidentie bij kunstruimte OMSTAND in Arnhem.

Doorlopend het jaar krijgen zes beginnende makers ruimte om te experimenteren bij
Plaatsmaken en Theater aan de Rijn. Updates over publieke activiteiten vindt je op de websites van de partners. De conclusies van het onderzoek zullen op verschillende locaties in de stad te zien zijn. Eind 2025 vonden verschillende presentaties en workshops van Koolen plaats bij Omstand.

Het Arnhems Stadsatelier wordt mogelijk gemaakt door Gemeente Arnhem.

In 2024 was sociaal theatermaker Abhishek Thapar de stadsresident. In zijn onderzoek stonden onzichtbare keukenmedewerkers binnen de horeca centraal. Met zijn project Lacuna Kitchen richtte hij zich op het samenbrengen van theater, gastronomie, gemeenschapsvorming en sociaal activisme. Daarnaast werkten de beginnende makers Ro Smit, Mel Kikkert, Levi Overvest en Charlotte Gillain bij Plaatsmaken en Theater a/d Rijn aan hun praktijk. In hun werk stonden maatschappelijke thema’s centraal. De resultaten van hun werkperiodes waren te zien in tentoonstellingen, optredens en in workshops.

Arnhems Stadsatelier 2026

Voor een aankomend project zoeken wij een freelance Plaatsmaker die goed kan organiseren, communiceren en daarbij altijd goede zin houdt. 

·       Een opdracht van ongeveer 3 maanden, waarbij je iedere week bij ons op locatie aanwezig bent. Uren zijn in overleg (±8u per week).

·       ZZP-vergoeding volgens richtlijnen

·       Bij wederzijds enthousiasme bestaat de mogelijkheid tot verlenging van de samenwerking

·       Ervaring met het organiseren van (culturele) evenementen

·       En/of ervaring in productie van kunstprojecten

·       Een open, pro-actieve werkhouding

·       Gevoel voor tekst en communicatie

·       Commitment en enthousiasme

Stuur je motivatie en CV voor 25 februari naar info@plaatsmaken.nl
Voor vragen kun je terecht bij Inge Pollet, directeur, via inge@plaatsmaken.nl

Freelancer gezocht!

Op zaterdag 21 februari sluiten we de tentoonstelling van Ploegendienst 5 af met een teach-in van Rizqita Naherta en Nabila Ernada. 

Tijdens deze afsluitende teach-in (out) activeert Rizqita Naherta voor de tweede keer hun installatie ‘Merawat Api dari Penyihir-Penyihir Militan Kami - Nurturing the Fire of Our Militant Witches’. Deze installatie maakte Rizqita tijdens hun werkperiode bij Plaatsmaken, als onderdeel van het programma H0ha. Deze tentoonstelling is te zien t/m zaterdag 21 februari.

Voor deze tweede pedagogische activatie is Nabila Ernada uitgenodigd om haar nieuwste publicatie “Out of Sight” te bespreken, waarin ze de onderlinge verbanden onderzoekt tussen door de staat gecontroleerde media en gendersurveillance met reproductieve autonomie in Indonesië, terwijl ze archieven terugvolgt van koloniaal bestuur tot het Nieuwe Orde-regime van Soeharto en de digitale infrastructuur van vandaag. 

“Via feministische en verborgen netwerken laat het werk zien hoe verzet standhoudt door onzichtbaarheid, misleiding en gecodeerde zorg.”

Een plekje reserveren kan via het aanmeldformulier op deze pagina.

Wanneer | Zaterdag 21 februari van 14:30 - 16:30u
Locatie | Plaatsmaken
Toegang | Gratis

Over Nabila Ernada (zij/haar)
Nabila Ernada is een designonderzoeker en mediakunstenaar gevestigd in Rotterdam. Haar werk richt zich op het raakvlak tussen surveillance en verzet, waarbij ze onderzoekt hoe media en technologische systemen zichtbaarheid, legaliteit en het lichaam helpen vormgeven, met een sterke focus op de Indonesische geschiedenis en het Nederlandse koloniale verleden. Ze werkt met tekst, film en installaties en gebruikt een feministisch perspectief om te reflecteren op geluid, archieven en bureaucratische systemen. Nabila heeft mediastudies en sociaal ontwerp gestudeerd aan de Universitas Indonesia en de Design Academy Eindhoven.

Over Rizqita Naherta
Rizqita is cultureel werker, organisator en archivaris-onderzoeker die collaboratief werkt aan het koesteren van archiefkennis over Indonesische queer-gemarginaliseerde gemeenschappen en vrouwenverzetsbewegingen die gevoelig zijn om vergeten, verkeerd begrepen of verloren te raken. Hun praktijk manifesteert zich in het samenbrengen van diverse levende archieven, opgebouwd uit oude verspreide media en de verhalen die in het alledaagse worden verteld. Hiermee brengen zij eer aan hun voorgangers en laten zij hun geest opnieuw circuleren in het heden om historische amnesie tegen te gaan.

Teach-in: 'Nurturing the fire of our militant witches'

Klik hier voor de video's van Arnhems Stadsatelier

Arnhems Stadsatelier is een gloednieuwe samenwerking tussen vier Arnhemse cultuurorganisaties: Theater a/d Rijn, Plaatsmaken, ArtEZ en The Hub. 

Vijf kunstenaars krijgen de ruimte en mogelijkheden om de komende maanden op allerlei plekken in Arnhem artistiek onderzoek te doen en dit te delen met inwoners van Arnhem, met studenten en met elkaar. Het programma stimuleert bijzondere samenwerkingen tussen mensen en organisaties in Arnhem en doorbreekt kunstgrenzen door cross-disciplinair en vernieuwend onderzoek.

Sociaal theatermaker Abhishek Thapar richt de lens op onzichtbare keukenwerkers binnen de horeca. Lacuna Kitchen is een community-arts project, waarbinnen theater, gastronomie, gemeenschapsvorming en sociaal activisme samenkomen in een langdurig onderzoek en een voorstelling die zowel het intellect als het hart raakt. Daarnaast werken vier beginnende makers bij Plaatsmaken en Theater a/d Rijn aan hun onderzoek en zetten zo hun eerste stappen in het culturele werkveld: Ro Smit, Mel Kikkert, Levi Overvest en Charlotte Gillain. Hun werk raakt aan maatschappelijke thema’s en kenmerkt zich door uiteenlopende analoge en digitale kunstvormen en nieuwe manieren om kunst te beleven.

Arnhems Stadsatelier wordt gerealiseerd met steun van de gemeente Arnhem.

Het delen van ervaringen, methodes en onderzoek

Het creëren van kunst in verschillende domeinen vraagt om uiteenlopende manieren van werken. Het is dan ook een belangrijk uitgangspunt van Arnhems Stadsatelier om het onderzoek, ervaringen en methodes die voorafgaan aan het uiteindelijke werk te delen. Naast de publieke evenementen wordt het onderzoek zichtbaar in verschillende (online) publicaties, filmpjes, fotoverslagen en interviews met de makers door curator, kunstjournalist, docent en moderator Lieneke Hulshof. Er worden nagesprekken georganiseerd met publiek en deelnemers. Abhishek Thapar neemt studenten van ArtEZ mee in zijn onderzoek over zijn sociaal-artistieke werk en documentaire-achtige benadering van storytelling. The Hub maakt programma’s waarin het delen van artistiek onderzoek centraal staat.

De vier partners vinden het belangrijk om een nieuwe generatie makers ruimte te geven om te experimenteren met nieuwe vormen van kunst op uiteenlopende gebieden. Hiermee laten ze zien dat Arnhem een stad is waar makers zich kunnen blijven ontwikkelen, ook na een creatieve- of kunstopleiding. De artistieke onderzoeken van Arnhems Stadsatelier duiken in de beleving van publiek, het aanspreken van publiek dat niet vanzelf in aanraking komt met kunst en in het ontwikkelen van cross-disciplinair werken. De pilot van Arnhems Stadsatelier loopt van september 2024 tot februari 2025. Maak het in Arnhem!

Wil je meedoen aan een project? Meld je dan aan via fleur@residentiesarnhem.nl

Volg de laatste ontwikkelingen van Arnhems Stadsatelier via instagram. @arnhems_stadsatelier

Afbeelding: Mel Kikkert , foto door Lisa Kraaijeveld

De Indiaas-Nederlands theatermaker en storyteller Abhishek Thapar maakt beeldende en intieme voorstellingen op de grens tussen documentaire en fictie. Hij combineert persoonlijke verhalen met grote wereldwijde thema’s. Hij strijkt in Arnhem neer voor zijn nieuwste project Lacuna Kitchen, dat in première gaat bij Theater a/d Rijn in april 2025. Het is geen gewoon restaurant, noch een traditionele theaterproductie, noch een community-project, maar een samensmelting, waarbij de keuken transformeert tot décor voor verandering. Lacuna Kitchen creëert een ruimte waarin de verhalen van anderen - met name die van keukenmedewerkers met een migratieachtergrond - worden gedeeld. Door middel van gedeelde ervaringen van voedsel en verhalen, wil Abhishek Thapar culturele en emotionele bruggen bouwen en een diepgaand begrip en heling  bevorderen. Tijdens de onderzoeksperiode kan het publiek aanschuiven bij een aantal Kitchen Telling Events.

Meer over het project van Abhishek Thapar vind je hier.

Afgestudeerd in 2023 (BEAR ArtEZ). Ro nodigt publiek uit om via workshops tot een gezamenlijke tentoonstelling te komen waarin herinneringen en het verlies daarvan centraal staat. Hij verkent hoe objecten een betekenis krijgen via herinneringen en doet onderzoek naar zeefdruktechnieken bij Plaatsmaken.

Meer over het project van Ro Smit vind je hier.

Afgestudeerd in 2023 (BEAR ArtEZ). Levi trekt Klarendal in en verzamelt via een democratische verkiezing onderwerpen die spelen bij jonge inwoners van Arnhem. Deze dienen als inspiratie bij het maken van nieuw werk dat hij bij Plaatsmaken zal realiseren. Levi onderzoekt hoe te zeefdrukken op keramiek. De werken worden tentoongesteld in publieke ruimtes in Klarendal en bij Plaatsmaken.

Meer over het project van Levi Overvest vind je hier.

Afgestudeerd in 2023 (Creative Writing ArtEZ). Mel is gefascineerd door het internet en zijn bewoners en onderzoekt interpretaties van deze wereld. Hen zoekt de grenzen op tussen de virtuele en de fysieke werelden. Onderwerpen als rollenspel en de afstand tussen fantasie en realiteit staan hierbij centraal. Bij Theater a/d Rijn onderzoekt Mel het theater als medium en maakt nieuw werk via woord, beeld en digitale tools.

Een video over de Stadsresidentie van Mel vind je hier.

Afgestudeerd in 2021 (Mime Opleiding AHK). Charlotte werkt vanuit het lichaam en probeert de manier waarop ons brein herinneringen opslaat tastbaar te maken. Samen met ontwerper Zak Lennard verkennen ze de fysieke ervaring van het herinneren en het visualiseren van deze binnenwereld met behulp van digital design.

Een video over de Stadsresidentie van Charlotte vind je hier.

Arnhems Stadsatelier

Het Arnhems Stadsatelier is een samenwerking tussen vier Arnhemse cultuurorganisaties: Theater a/d Rijn, Plaatsmaken, ArtEZ en The Hub. 

Het doel van deze samenwerking is om de Arnhemse kunstwereld diverser en toegankelijker te maken, zowel voor kunstenaars als voor het publiek. Nieuwe manieren van samenwerken tussen kunst, publiek en samenleving staan hierin centraal.

Om dit te bereiken worden er korte werkperiodes georganiseerd waarin makers de ruimte krijgen om op verschillende plaatsen in Arnhem artistiek onderzoek te doen en dit te delen met de inwoners van de stad. Elk jaar is er één langdurig werktraject, de stadsresidentie, waarin een kunstenaar met meer ervaring onderzoek gaat doen dat te maken heeft met de stad Arnhem. Daarnaast worden er in 2026 zeven korte residenties georganiseerd, waarin beginnende makers de ruimte krijgen om te experimenteren, ervaring op te doen, hun vaardigheden verder te ontwikkelen en hun werk te delen met het publiek. Daarbij krijgen ze ondersteuning van de samenwerkende organisaties.

Bij Plaatsmaken kunnen de kunstenaars experimenteren en werken in de verschillende werkplaatsen en kan er gebruik worden gemaakt van de tentoonstellingsruimte. ArtEZ beschikt over een online platform, APRIA (ArtEZ Plaform for Research Interventions of the Arts), waar publicaties online gedeeld kan worden. Ook ondersteunen ze de residenten bij het formuleren van een onderzoeksvraag en brengen ze verschillende opleidingen en studenten in aanraking met het project. The Hub is een plaats die studenten, autodidacten en alumni met elkaar verbindt. Dit helpt de residenten om hun eerste stappen te zetten in het professionele culturele veld. Theater aan de Rijn biedt de residenten een podium om te kunnen experimenteren en helpt ze contact te leggen met een passend publiek.

In 2024 was sociaal theatermaker Abhishek Thapar de stadsresident. Hij is een kunstenaar die persoonlijke verhalen combineert met grote, wereldwijde thema's. In zijn onderzoek stonden onzichtbare keukenmedewerkers binnen de horeca centraal. Met zijn project Lacuna Kitchen richtte hij zich op het samenbrengen van theater, gastronomie, gemeenschapsvorming en sociaal activisme. Al deze aspecten bracht hij samen in een voorstelling die in mei 2025 werd opgevoerd. Keukenmedewerkers konden hierdoor niet alleen hun verhalen delen, maar kregen ook daadwerkelijk een rol in het maken en spelen van het theaterstuk. Naast deze voorstelling waren er ook workshops met studenten van ArtEZ en Kitchen Telling Events, gemeenschapsmaaltijden waar publiek samenkomt om met elkaar te eten, elkaar te leren kennen, te praten en een gevoel van gemeenschap te laten groeien. Daarnaast werkten de beginnende makers Ro Smit, Mel Kikkert, Levi Overvest en Charlotte Gillain bij Plaatsmaken en Theater a/d Rijn aan hun praktijk. In hun werk stonden maatschappelijke thema’s centraal. Ze maakten hiervoor gebruik van verschillende analoge en digitale kunstvormen en ze onderzochten nieuwe manieren om kunst te beleven. De resultaten van hun werkperiodes waren te zien in tentoonstellingen, optredens en in workshops.

Ro Smit is in 2023 afgestudeerd (BEAR ArtEZ) en nodigt publiek uit om via workshops tot een gezamenlijke tentoonstelling te komen. Hij verkent hoe objecten een betekenis krijgen via herinneringen en deed onderzoek naar zeefdruktechnieken bij Plaatsmaken.

Ook Levi Overvest studeerde in 2023 af (BEAR ArtEZ). Levi trok Klarendal in en verzamelde onderwerpen die spelen bij de jonge inwoners van Arnhem. Hij onderzocht tijdens zijn residentie bij Plaatsmaken hoe je kunt zeefdrukken op keramiek. 

Mel Kikkert studeerde in 2023 af (Creative Writing ArtEZ) en is gefascineerd door het internet en zijn bewoners. Bij Theater a/d Rijn onderzocht hen het theater als medium en maakte nieuw werk via woord, beeld en digitale tools.

Charlotte Gillain studeerde in 2021 af (Mime Opleiding AHK). Ze werkt vanuit het lichaam en probeert de manier waarop ons brein herinneringen opslaat tastbaar te maken. Samen met ontwerper Zak Lennard verkende ze de fysieke ervaring van het herinneren en het visualiseren van deze binnenwereld met behulp van digital design.

De stadsresident van 2026 is kunstenaar, docent, workshopleider en organisator Frank Koolen. Hij maakt installaties, video’s, performances, tekeningen en sculpturen. Frank maakt graag werk voor en met anderen en wil het plezier dat hij zelf beleeft aan kunst graag met anderen delen. Hij vindt dat kunst niets moet zijn, maar dat het een mooi beginpunt van sociale verandering of een ander bewustzijn kan zijn. Zijn belangrijkste drijfveer is zijn enthousiasme voor het creatieve proces als motor voor een open en empathische blik. Belangrijke ingrediënten daarbij zijn voor Frank de inzet van humor, ontregeling en improvisatie.

In FIASCO TOTAAL, het onderzoek van Frank Koolen, staat het creatieve proces als drijvende kracht voor spel, gesprek en nieuwe ontdekkingen centraal. Het wordt een dynamisch, experimenteel en speels onderzoek naar manieren en effecten van collectiviteit, ‘samen werken’ en samenwerken waarin het proces en de gedeelde ervaring belangrijk zijn. De conclusies van het onderzoek zullen op verschillende locaties, onder andere bij Plaatsmaken en Omstand, worden gepresenteerd. Het project bestaat uit meerdere onderdelen, namelijk STUDIO FIASCO, CIRCUS FIASCO en FIASCO TOTAAL. 

Klik hier om meer te lezen over FIASCO TOTAAL.

De nieuwste uitgave van Zevenblad wordt gepresenteerd op vrijdag 27 juni.

Uit een hele berg inzendingen koos de redactie voor bijdragen waar opvallend vaak narcissen in voorkomen. Zwarte narcissen, verlepte, met een jaren zeventig vibe. Ook grotere onderwerpen worden niet geschuwd, tot een close up van de maan aan toe. 

In Zevenblad 8 zijn gedichten opgenomen van Annelie David, Kiki Mulder, Willem Bentvelzen, Tabea Nixdorff en anne krul, Anke van Oostveen, Jasper van den Broek, Annet Zaagsma en Sebastiaan Mets. Het beeld is van Floor Martens, Dominique Panhuysen, Willy de Weerd-Maas, Abel Schaminee en Daan van der Pluijm. 

Zevenblad#8 wordt gepresenteerd op vrijdag 27 juni om 19:30u.

Meer informatie over Zevenblad vind je hier.

Presentatie Zevenblad #9

Voor Molen de Kroon in Klarendal realiseerde Hospitalityclub in samenwerking met Plaatsmaken een grootschalig kunstproject waarbij de wieken van de molen werden voorzien van speciaal ontworpen molendoeken. Op zaterdag 7 februari, tijdens de Warme Winterroute, worden deze doeken onthuld.

Het project werd uitgevoerd in nauwe samenwerking met kinderen van verschillende Arnhemse basisscholen en met de vrijwilligers van de molen. Tijdens een reeks workshops werkten de deelnemers aan patronen, tekeningen en beeldende elementen die gezamenlijk de basis vormden voor de ontwerpen op de zeilen. Met behulp van druktechnieken, sjablonen en textiele experimenten werden deze beelden vertaald naar grote doeken, die vervolgens op de wieken van de molen zijn aangebracht.

De doeken voor Molen de Kroon zijn niet alleen een visueel kunstwerk, maar benadrukt ook het belang van gezamenlijk eigenaarschap en onderlinge verbinding binnen Arnhem. De doeken op de wieken van Molen de Kroon vormen een levendig contrast tussen het verleden en het heden. Ze zijn doordrenkt met symbolen en patronen die niet alleen de geschiedenis van de wijk reflecteren, maar ook de hedendaagse invloeden van de bewoners, van de vleermuis die de wijk als habitat heeft tot de kindertekeningen geïnspireerd op populaire memes. De ontwerpen zijn een eerbetoon aan de manier waarop de huidige generatie de wereld om hen heen interpreteert en transformeert. Dit kunstwerk biedt een plek waar oude tradities samenkomen met nieuwe verbeeldingen en waar de molen een brug slaat tussen verleden en heden, tussen de stemmen van toen en nu.

Presentatie | zaterdag 7 februari tussen 11:00 en 16:00, tijdens de Warme Winterroute in Klarendal
Locatie | Molen de Kroon (naast Plaatsmaken)

Hospitalityclub is een kunstenaarscollectief en doorlopend project, ontstaan uit de noodzaak om samen te werken en te delen vanuit vreugde en wanhoop over onze gedeelde leefruimte.

Het collectief werd opgericht door Krista Burger, Mirka Farabegoli en Kenneth Letsoin en werkt al meer dan tien jaar in wisselende samenstellingen aan gezamenlijke projecten.

Hospitalityclub realiseert werk in de openbare ruimte, waar autonoom kunstenaarschap en collectieve maakprocessen samenkomen. De projecten ontstaan vanuit een gedeeld gevoel van urgentie en betrokkenheid bij de leefomgeving en onderzoeken hoe kunst, geboren uit gezamenlijkheid, kan bijdragen aan het oversteken van maatschappelijke grenzen en het creëren van ruimte voor gedeelde verhalen en ervaringen. De kern van de werkwijze ligt in gelijkwaardige samenwerking met uiteenlopende deelnemers: bezoekers, scholieren, buurtbewoners en vrijwilligers. Professionele expertise is niet leidend; de waarde van het werk ontstaat uit de unieke inzichten die iedere participant meebrengt. Door deze open houding vervagen grenzen tussen maker en toeschouwer en ontstaat collectief eigenaarschap over het eindresultaat.

De werken variëren van drukwerk en vlaggen tot installaties en muurschilderingen, vaak vervaardigd met (hergebruikte) materialen die op locatie worden gevonden. Hospitalityclub beweegt zich op het snijvlak van sociaal geëngageerde praktijken en hedendaagse beeldende kunst, zonder deze van elkaar te scheiden. Het werk kan zowel in de publieke ruimte als binnen de context van de kunstwereld worden gepresenteerd.

Naast hun autonome praktijk ontwikkelen Krista Burger en Mirka Farabegoli educatieve projecten waarin artistiek onderzoek en kennisoverdracht op natuurlijke wijze samenkomen. Deze kruisbestuiving vormt een belangrijk fundament van Hospitalityclub: leren door te maken, in en met de eigen leefomgeving, met aandacht voor gelijkwaardigheid, collectiviteit en gedeeld eigenaarschap.

nl

en

Search

Back

Nu te zien | Ploegendienst 5

Nu te zien: de resultaten van de vijfde Ploegendienst, onderdeel van het programma H0ha.