Vanwege de warmte houden we 26 en 27 juni onze deuren gesloten.

Ook de presentatie van Zevenblad#10, die aanstaande vrijdag gepland stond, verplaatsen we naar een later moment. Deze zal plaatsvinden op vrijdag 11 september om 20.00u.

Plaatsmaken gesloten

Op vrijdagavond 26 juni om 20.00u presenteren we met veel plezier en trots het tiende nummer van ons magazine Zevenblad. 

Uit de berg inzendingen kozen we eensgezind voor een aantal drieluiken, variërend van zelfportretten met zakdoeken tot duistere stoelen en getekende landschappen. In de gedichten die we selecteerden lezen we over onveilige bossen en zijn we steeds onderweg, van deur naar asfalt en wie we zelf zijn. Het is een bijzonder atmosferisch nummer geworden, met vormgeving door Valentina Stahnke van Werkplaats Typografie. Kom luisteren naar de dichters en de kunstenaars! 

Deelnemers: Albert Hagenaars, Erik Lucassen, Henriëtte Tavenier, Ivana Soyer, Jaap Blonk, Jeanet Kingma, Sam Ellyn Theunissen, Lique Schoot, Mirjam Kuitenbrouwer, José Witteveen, Reggie Voigtländer, René van der Hoofd, Sandra Kruisbrink, Suzanne de Jong en Marion Steur.

Zevenblad is een magazine voor kunst en poëzie dat twee keer per jaar wordt uitgegeven door Plaatsmaken. Elke editie wordt feestelijk gepresenteerd met een programma vol poëzie. Lees hier meer over alle edities van Zevenblad.

Presentatie Zevenblad#10

Nu te zien: de resultaten van de vierde Ploegendienst, onderdeel van het programma H0ha. 

Ploegendienst 4 | Rizqita Naherta, Not Just a Collective & ROTS
Werkperiode: September - december 2025
Wintersamenscholing: 9, 12 en 13 december 2025
Te bezoeken:  5 januari t/m 21 februari 2026

Onderdeel van het programma H0Ha, gecureerd door collectief Sunflower Soup voor Plaatsmaken, Arnhem.

In het meerjarenprogramma H0Ha worden de werkplaatsen van Plaatsmaken ingezet om te experimenteren met vormen van protest en verzet, door middel van beeld en taal. Dichters, beeldend kunstenaars, activisten en publiceerders worden uitgenodigd om in zogenaamde 'Ploegendiensten' samen te werken bij Plaatsmaken. H0Ha wordt gecureerd door collectief Sunflower Soup.

Had je een oma die sokken voor je breide? Heeft ze jou geleerd hoe dat moest? En heb jij geduld voor dat tijdrovende werk?

Handwerk, zoals haken, breien en naaien, wordt van oudsher gezien als werk gedaan door vrouwen. Het is arbeid die vaak wordt verricht in huis of in kleine gemeenschappen. De maker blijft vaak onbetaald en onbenoemd. Dit past in een breder patroon waarin het werk van vrouwen onzichtbaar wordt gemaakt. Tegelijkertijd vormt deze arbeid een basis voor vrouwen om samen te komen, zich te organiseren en zich te emanciperen.

Het Arnhemse collectief Not Just a Collective heeft handwerk omgezet in grafisch werk. Juist door deze vertaling ontstaat een nieuwe zichtbaarheid die het mogelijk maakt om over deze aspecten van handwerk na te denken. Handwerk wordt vaak gezien als oubollig maar draagt ook een geschiedenis van subversie, verzet en saamhorigheid in zich.

De kunstenaar Rizqita Naherta maakte een installatie die refereert aan vrouwenemancipatie in Indonesië en de belangrijke rol die de beweging Gerwani daarin speelde. Deze beweging is een voorbeeld van manieren waarop verschillende vormen van emancipatie en verzet samenkomen en elkaar versterken, omdat binnen Gerwani anti-imperialisme en dekolonisering centraal stonden. In de zeefdrukken zijn teksten uit Gerwani’s tijdschrift Api Kartini gedrukt op afbeeldingen van kebaya’s (indonesische traditionele kledij voor vrouwen).

In de praktijk van kunstenaar en dichter ROTS is ‘ontrafelen’ een belangrijke methode die zowel op een concrete als een metaforische manier wordt ingezet: wol uit oude truien wordt opnieuw gebruikt voor objecten met andere doeleinden. Een schijnbaar bekend begrip als 'man' wordt ontrafeld om zo te bevragen waar masculiniteit eigenlijk uit bestaat. ROTS maakte een mancave die bedrukt is met afbeeldingen van Androgel, een hormoonmiddel. Hoe dient een man zich te gedragen in zijn cave? Je bent welkom om dat voor jezelf uit te zoeken door plaats te nemen in het zachte interieur van deze grot die je ook als een baarvader mag zien.

Wat betekent het vandaag de dag om handwerk vaardigheden door te geven? Van wie leerde jij haken, breien of naaiwerk? Deden de vrouwen die je kent dit voor hun plezier of was het het enige wat toegankelijk was?

In dit textielwerk van Not Just a Collective zijn vijf van de leden, Lu Lin, Femke Kersten, Alessandra Varisco, Doga Gönüllü en Heike Renée de Wit, uitgegaan van kennis en vaardigheden die ze van hun grootmoeders hebben gekregen. Onderling hebben zij handwerktechnieken zoals haken en breien met elkaar gedeeld, en nieuwe technieken geleerd in buurthuis de Nieuwe Hommel, vlakbij Plaatsmaken. Gecombineerd met verhalen en herinneringen over hun oma's hebben zij textielwerk naar drukwerk vertaald. . Door middel van druktechnieken, zoals zeefdruk en hoogdruk, werden deze beelden geprint op stukken textiel, die vervolgens aan elkaar zijn genaaid om zo een groot patchwork te vormen. Dit patchwork is als een gordijn midden in de ruimte van Plaatsmaken te zien, je kan er niet omheen. Het laat je stilstaan bij de arbeid, kennis en verhalen van onze oma's en hoe die wordt geherwaardeerd en niet vergeten mag worden.

Merawat Api dari Penyihir-Penyihir Militan Kami - Voed het vuur van onze militante heksen.

Door middel van een verzameling archieven die opnieuw zijn geactiveerd uit het tijdschrift Api Kartini van Gerwani, worden fragmenten uit het tijdschrift gepresenteerd op de vele kebaya-prints en bamboematten in de woonkamer, terwijl revolutionaire passages, gedichten en lijsten via de telefoon en televisie werden voorgelezen door familieleden in ballingschap.

Het werk biedt een plek om de militante vrouwenorganisatie te herdenken. Naast de pedagogische activering vraagt het werk om de herinneringen aan het verzet van Indonesische vrouwen en hun methoden van begrip, die zich organiseren met de massa's, te koesteren. Deze herinneringen dreigen in het heden te worden vergeten als gevolg van het historische trauma onder het regime van Soeharto.

Hallo, ik ben een performatieve man,
Mijn mannengrot is een baarmoeder
Beste Virginia, ik kraak nu de kamer, ik maak de ruimte. Het (op steroïden).

Mijn lichaam op testeron voelt meer en meer als het mijne, letterlijk beter, sterker. Was het een hormonaal probleem? Had ik gewoon niet genoeg?

Ik weet dat de maan, terwijl die toch ver weg is, zelfs te veel voor me was.

Voel ik me mannelijker omdat ik testosteron gebruik? Of voel ik me mannelijk en gebruik daarom testo?

Mannelijkheid is veranderlijk(heid)
Mannelijkheid is mals en vaak fragiel
Mannelijkheid stoelt (relies on) zich op verhalen die wij vertellen over hoe mannen tot stand komen.

Ben ik een man door elke keer maar weer dezelfde act op te voeren? Ik bereik het nooit helemaal, maar dat is misschien ook maar beter zo.

Gender is een beeld dat herhaaldelijk wordt geciteerd, herhaalt en gereproduceerd. Deze mannengrot (mancave)/baarmoeder (womb) huisvest ideeën over performatieve masculiniteit en legt bloot wat Judith Butler 'the machinery of becoming' noemt, in het Nederlands het 'mechanisme van worden' (??)

Mijn manwomb - een ode aan mijn muses - de matchamannen, de soyboys, de softbois, metromannen, dandies & hipsters.H0ha is een programma waarin dichters, beeldend kunstenaars, activisten en publiceerders worden uitgenodigd om in zogenaamde 'Ploegendiensten' te komen (samen-)werken bij Plaatsmaken. Ieder seizoen komt daar een Samenscholingsweek van, waarin activiteiten gebundeld worden tot een uitbundig geheel van artistiek en sociaal experiment. We werken voor dit programma samen met kunstcollectief Sunflower Soup en curator Lenn Cox. De Wintersamenscholing vond plaats op 9, 12 en 13 december.

Nu te zien | Ploegendienst 4

Voor de ondersteuning van onze organisatie zoeken wij een nauwkeurige en zelfstandige medewerker Boekhouding & Administratie voor 0,4 fte.

Ben je financieel en administratief sterk, werk je zorgvuldig en word je vrolijk van een creatieve omgeving? Dan maken we graag kennis met je.

Je bent verantwoordelijk voor de dagelijkse financiële en administratieve werkzaamheden van de organisatie. Je werkzaamheden bestaan onder meer uit:

Het verwerken van inkomende en uitgaande facturen

Het beheren en actualiseren van de administratie

Het ondersteunen van financiële processen en rapportages

Het bewaken van een correcte en overzichtelijke administratie

Je hebt ervaring met boekhoudkundige en administratieve werkzaamheden

Je werkt nauwkeurig, zelfstandig en gestructureerd

Je kunt goed overzicht houden en prioriteiten stellen

Je voelt je thuis binnen een organisatie voor beeldende kunst

Je bent stressbestendig en staat stevig in je schoenen

Een functie van 0,4 fte in een jaarcontract

Een afwisselende en verantwoordelijke rol

Een inspirerende werkplek en fijne collega’s

Ruimte om zelfstandig te werken en mee te denken over administratieve processen

Een passend salaris en goede arbeidsvoorwaarden, afgestemd op je ervaring en conform het functie- en loongebouw van De Zaak Nu voor presentatieinstellingen.

Stuur je motivatie en cv vóór 30 juni naar vacature@plaatsmaken.nl. Wij kijken uit naar je reactie.

Vacature!

Er is een mooie groep vrijwilligers verbonden aan Plaatsmaken en deze willen we graag uitbreiden. We zoeken enthousiaste, communicatieve types die (ongeveer) één keer per maand op zaterdag (13:00u - 17:00u) willen suppoosten in onze tentoonstellingsruimte. Je zult bezoekers vertellen over Plaatsmaken en ook toelichting geven over presentaties en projecten die we organiseren. Daarnaast kunnen we ook regelmatig hulp gebruiken bij openingen en workshops. 

Voor het suppoosten op zaterdag is er een vrijwilligersvergoeding beschikbaar, je krijgt korting op workshops én je mag gratis in de werkplaats werken!

Plaatsmaken is een groeiend kunstplatform waarin experiment en saamhorigheid de belangrijkste kernwaarden zijn. In ons inclusieve artistieke programma spelen de grafische werkplaatsen een voorname rol, net als dialoog en verdieping. We hebben een hecht team en ondernemen regelmatig activiteiten. Word jij ook een Plaatsmaker? Stuur ons een berichtje. 

Vrijwilligers gezocht!

Op 9, 12 & 13 december vindt de Wintersamenscholing plaats. 

Kom naar de Wintersamenscholing en haak aan bij kunstenaars Rizqita Naherta, ROTS en Not Just A Collective. Samen onderzoeken we welke draden ons verbinden met onze oma’s (v/x/m).  

Haken en breien zijn al eeuwenlang krachtige strategieën voor overleven, verzet en saamhorigheid. Steken, patronen en materialen gaan van hand tot hand, van generatie op generatie. Truien die onze oma’s maakten houden ons niet alleen warm, maar herinneren ons ook aan arbeid die vaak onzichtbaar is gemaakt. Door handwerktradities te vertalen naar druktechnieken, haken en drukken we ons vast aan het werk van onze voornamelijk vrouwelijke voorouders. Hun verhalen zijn diep verweven in elke vezel.  

Knoop met ons mee aan een weefsel dat via militante heksen, textielprints, androgel en dragkings een queer, multi-nair en caleidoscopisch patroon vormt voor toekomstige verhalen.  Haak aan bij de haakworkshops, sluit je aan bij de dragparade of leef je uit bij Queer Punk Karaoke! 

Parallel zal stadsresident Frank Koolen optreden en werk tonen bij Omstand en Plaatsmaken. Het Arnhems Stadsatelier is een programma van Plaatsmaken, ArtEZ, The Hub en Theater aan de Rijn. Voor deze editie werkt Plaatsmaken samen met Omstand.  


We laten het traditionele idee van een tentoonstelling met begin- en eindpunt los. In plaats daarvan organiseren we dit jaar ploegendiensten van kunstenaars, schrijvers en collectieven. Ieder seizoen worden activiteiten gebundeld tot een feestelijke Samenscholing, gedreven door artistiek en sociaal experiment. We werken voor dit programma samen met kunstcollectief Sunflower Soup (SFS) en programmamaker Lenn Cox. SFS bedacht het programma H0Ha en Lenn Cox Time Out/Tune In. The Hospitality Club verzorgt hierbij educatie en publieksactiviteiten.

PROGRAMMA (alle onderdelen zijn gratis en op inloop)


10:00 - 12:00 |  Buurthuis de Nieuwe Hommel: Duurzaam Textiel Atelier
met Not Just A Collective (locatie: De Wiltstraat 6, Arnhem). Breng je project mee en kom ook breien, haken, of repareer en hernieuw kleding of ander textiel.
19:00 - 21:00 | ‘Nurturing the fire of our militant witches’ 
Teach-in door Rizqita Naherta & Dewi Sofia. Gebruikmakend van het archiefmateriaal van Api Kartini, wordt ingegaan op de Indonesische militante vrouwenorganisatie 'Gerwani'. Daarbij wordt gekeken naar hun rol in de vrouwenbevrijding, hun antikoloniale inzet en hun gedwongen verspreiding in 1965, wat leidde tot een revolutionaire leegte binnen de vrouwenbeweging in het Indonesië na de hervormingen. Meer info en het aanmeldformulier vind je hier.

19:30 - 21:30 | Presentatie Zevenblad #9 
met diverse voordrachten door dichters en kunstenaars.

13:00 - 19:00 | Inloopworkshops door ROTS en Not Just a Collective 
Granny Square, Tranny Stitch: Leer de basics en geef een nieuwe vorm aan de ‘granny stitch’ door ons haakwerk met elkaar te verbinden. 
Naadloos Aansluitende Tassen: Neem een erfstuk of object van je familie mee als de basis voor het maken van een intuïtief patroon voor een tas gemaakt van het stoffen patchwork, geprint door Not Just a Collective.
13.00 - 15.30 | Arnhem Draait Door 
Vanwege de feestelijke heropening van Molen de Kroon heeft Hospitality Club met kinderen uit de wijk vlaggen gedrukt die aan de molenwieken zullen ronddraaien. 
Monomill III drukworkshop 
Aansluitend gaan Krista en Mirka van Hospitality Club, samen met iedereen die wil, het billboard voorzien een nieuwe laag, geïnspireerd op de molen.  
17:30 | OPENING TENTOONSTELLING
met eten & drankjes
20:00 | AFTERPARTY in de Kurk (locatie: Steenstraat 68, Arnhem) 
We lopen met z'n allen naar de Kurk, daar zullen o.a. dragkings Phallic Patrick & Alfa Hoer van Mates&Mascara optreden en is er Queer Punk Karaoke door Laura Lavender.  

Gedurende de dag is artistiek onderzoeker en maker Katinka de Jonge aanwezig met de performatieve installatie Talking Backwards waarin ieder wordt uitgenodigd tot vertragen en hardop denken. 

Bij Omstand: 15.00 – 17.00 | opening STUDIO FIASCO  
Een groepstentoonstelling bedacht door Frank Koolen bestaande uit samenwerkingen met gastkunstenaars Marijke van Warmerdam, John Baldessari, Lieven Segers, Matthieu Reijnoudt en 'Troupe' (een collectieve installatie door 3e-jaars studenten HKU Fine Art)  


OVER DE DEELNEMERS

Not Just A Collective is een collectief van uitgevers dat zich richt op het bevorderen van kennis­toegankelijkheid en culturele participatie. Het collectief bestaat uit een groep multidisciplinaire kunstenaars, onderzoekers en ontwerpers uit Italië, China, Argentinië, Zuid-Korea, Türkiye en Nederland, die in Arnhem wonen, werkten of studeerden. Not Just A Collective bestaat uit Lu Lin, Alessandra Varisco, Santiago Candelo, Jiahui Feng, Heike Renée de Wit, Femke Kersten, Han Gyeol Kim, Doğa Gönüllü en Euna Lee.

Door zich te positioneren als een samenwerkende groep, streeft het collectief ernaar een inclusief platform te creëren voor culturele activiteiten en interdisciplinaire samenwerkingen, waarmee het bijdraagt aan de culturele diversiteit in Arnhem en daarbuiten.    

Rizqita Naherta is cultureel werker, organisator en archivist-onderzoeker, die in samenwerking werkt aan het koesteren van archiefkennis van Indonesische queer-gemarginaliseerde gemeenschappen en vrouwenverzetsbewegingen die het risico lopen vergeten, misbegrepen of verloren te raken. Hun praktijk manifesteert zich in het samenbrengen van diverse levende archieven, opgebouwd uit oude verspreide media en de verhalen die in het alledaagse worden verteld. Daarbij brengen zij een eerbetoon aan hun voorgangers en laten zij deren geest in het heden circuleren om historische amnesie tegen te gaan. Zij produceren vaak installaties, pedagogische activaties, relationele performances en gemeenschapsgerichte evenementen.

ROTS (they/them) = zeemeermin x otter multimedia poet dichter = closer theoretic trans terrorist 

Hospitality Club bestaat uit Mirka Farabegoli en Krista Burger, met wie we samenwerken voor onze kleinschalige educatieprojecten. We betrekken hierbij basisscholen uit de wijk, jongeren, kinderen, ArtEZ- studenten en MBO studenten en wijkbewoners.

Katinka de Jonge bevraagt als artistiek onderzoeker en maker de rol van collectiviteit, polyfonie en autoriteit. 

Frank Koolen is beeldend kunstenaar met een veelzijdige praktijk waarin improvisatie en spel een grote rol spelen.  

Met dank aan / Supported by Mondriaan Fonds & Gemeente Arnhem  

Wintersamenscholing

We laten het traditionele idee van een tentoonstelling met begin- en eindpunt los. In plaats daarvan organiseren we Ploegendiensten van kunstenaars, schrijvers en collectieven.

Ieder seizoen komt daar een Samenscholingsweek van, waarin activiteiten gebundeld worden tot een uitbundig geheel van artistiek en sociaal experiment. We werken voor dit programma samen met kunstcollectief Sunflower Soup en curator Lenn Cox. De eerste Samenscholingsweek vond plaats in de week van 17-22 maart. De resultaten van deze eerste Ploegendienst en Samenscholing zijn nog te zien tot halverwege juni.

Ploegendienst 1
Werkperiode: Januari/februari/maart 2025
Lente Samenscholing: 17 - 22 maart 2025
Te bezoeken: 17 maart - 18 juni 2025

Tijdens deze eerste Ploegendienst hebben Sunflower Soup, Zaban Razdar en Notshitprint de afgelopen maanden in Plaatsmaken gewerkt. Een centrale vraag in het werk dat gemaakt is tijdens deze eerste ploegendienst, is hoe in het westen wordt gekeken naar de manier waarop onderdrukte mensen op verschillende plekken en momenten voor hun bevrijding hebben gestreden of dat nog altijd doen. 

Sunflower Soup
Kunstcollectief Sunflower Soup is ontstaan ​​uit een gedeeld activistisch engagement en een dringende behoefte om te onderzoeken wat kunst kan betekenen buiten het persoonlijke, geïsoleerde individu. Het collectief wordt gedreven door een reeks levendige vragen: kan werken in de gemeenschap een minder passieve, meer participatieve ervaring van kunst bevorderen? Hoe kan kunst bijdragen aan de politiek van het alledaagse waarin mensen zich verhouden tot elkaar en tot de meer dan menselijke, planetaire wereld? Hoe verzoenen we het belang van activisme met een poëtische beeldtaal die humor, paradox en ambiguïteit toelaat?

Lenn Cox
Lenn Cox is een community organizer, kunstenaar, educator en programmamaker. Ze onderzoekt solidaire economieën door zich onder te dompelen in zelfgeorganiseerde leer-werk-leefomgevingen, velen met een ecofeministisch en queer hart. Ze gebruikt kleding en navigatiekaartjes om de uitwisselingen en verhalen die ze verzamelt mee te nemen. Lenn initieert samenkomsten die collectief leren mogelijk maken. Een doorlopend onderzoek naar hoe we ons organiseren, wat we van elkaar kunnen leren en wat er op het spel staat in het culturele veld en daarbuiten. 

Zaban Razdar is in het heilige land om samen met andere activisten de inheemse bevolking te steunen in haar strijd tegen etnische zuivering. Tussendoor pakt hij de pen op om de Palestijn waar hij verliefd op is van zich af te schrijven.

Adil/ Notshitprint
Drukkerij voor sociale rechtvaardigheid. Notshitprint is een niet-commerciële drukkerij voor activisten en grassroots-projecten.

Tabea Nixdorff is kunstenaar, typograaf en onderzoeker. Haar artistieke praktijk omvat (zelf)publiceren, op geluid en taal gebaseerde uitvoeringen, samenwerkend leren en sociale bijeenkomsten.

Anne Krul is Afropese beeldend kunstenaar, dichter, archivist en activist. Ze was lid van Strange Fruit, een organisatie voor jonge queer mensen met verschillende culturele achtergronden (1989-2002).

Archival Textures is een publicatiereeks die ruimte geeft aan onwaarschijnlijke vondsten uit traditionele archieven, aan lokale community archives, gesprekken en persoonlijke collecties, om narratieven uit het verleden te vinden die onze huidige vocabulaires van verzet en solidariteit kunnen voeden.

Abhishek Thapar (Stadsatelier Arnhem)
De Indiaas-Nederlands theatermaker en storyteller Abhishek Thapar maakt beeldende en intieme voorstellingen op de grens tussen documentaire en fictie. Zijn voorstelling is bij Plaatsmaken te zien in het kader van het samenwerkingsproject Stadsatelier Arnhem.

Hospitality Club
Voor onze kleinschalige educatieprojecten werken we samen met de Hospitality Club, die bestaat uit Mirka Farabegoli en Krista Burger. We betrekken hierbij basisscholen uit de wijk, jongeren, kinderen, ArtEZ- studenten en MBO studenten en wijkbewoners.


De Ploegendiensten en Samenscholingen zijn onderdeel van de programma's H0ha (van Sunflower Soup) en Time Out / Tune In (van Lenn Cox).

Nu te zien | Ploegendienst 1

Op donderdag 18 september en zaterdag 20 september vindt de Herfstsamenscholing plaats. 

"Total let go cathartic healing pleasure activist transformative release dance party"

Kom dansen en de resultaten van de derde ploegendienst met ons vieren! Moni Zwitserloot, Hussel Zhu en de Feministische Handwerk Partij hebben etsen gemaakt en schijnbaar uit het niets een muziekvideo geproduceerd, die dient als bevrijding van verborgen en onderdrukte energie. Deze bevrijding kan gezien worden als een kritiek op normatieve en patriarchale structuren, maar het is ook een manier om ouder worden, krijsen en orgasmische lelijkheid terug te eisen en trots toe te eigenen. Natuurlijk ben je daarnaast ook heel welkom om mee te doen aan de verschillende workshops.

We laten het traditionele idee van een tentoonstelling met begin- en eindpunt los. In plaats daarvan organiseren we dit jaar ploegendiensten van kunstenaars, schrijvers en collectieven. Ieder seizoen worden activiteiten gebundeld tot een feestelijke Samenscholing, gedreven door artistiek en sociaal experiment. We werken voor dit programma samen met kunstcollectief Sunflower Soup (SFS) en programmamaker Lenn Cox. SFS bedacht het programma H0ha en Lenn Cox Time Out / Tune In. The Hospitality Club verzorgt hierbij educatie en publieksactiviteiten. 

Programma Herfstsamenscholing (alle onderdelen zijn gratis)

DONDERDAG 18 SEPTEMBER
16.00 | Kleurendal
Wandeling door Klarendal langs een selectie elektrakasten die Harmen Liemburg voor Plaatsmaken ontwierp. Het project, in opdracht van de Gemeente Arnhem, is een samenwerking tussen Plaatsmaken, bewoners, lokale organisaties en de kunstenaar. Na afloop is er een informele borrel bij Plaatsmaken. Meewandelen? Meld je dan aan via info@plaatsmaken.nl
17.00 | Workshop Cannibal Cats door Sunflower Soup
Bij deze workshop kun je het achterste van je tong laten zien tijdens het maken van een eetbare zine. Dit is je kans om lekker kattig te zijn, geef je killjoy alle ruimte, zet je nagels ergens in, laat je haren recht overeind staan. Samen maken we teksten, tekeningen en drukwerk, eten we elkaars frustraties en zorgen op, om dit uiteindelijk collectief te verteren. All concerns all beautiful!
17.30 | Equinox Soep

12.30 - 14.30 | Workshop Blues & Rage door Periphery Center
In deze workshop duiken we in de taal, kleur en klank van politieke teleurstelling en woede, door middel van lezen, luisteren, schrijven & blauwdrukken. Meer informatie vind je hier. 
12.30 - 14.30 |  Inloopworkshop MONOMILL door Hospitality Club
monoprinten op ons billboard buiten
14.30 | Cosy Food Break
15.30 | OPENING: Total let go cathartic healing pleasure activist
transformative release dance party
17.30 | Herfstsoep, cocktails en meer Feest!

Moni Zwitserloot is schrijver en performer. Belangrijke elementen in diens werk zijn lichamelijkheid, transformatie en community. Vreemd, vies of raar zijn wordt gevierd met behulp van gore-en magisch realistische elementen. Huidige obsessies: insecten,
schimmels en lichaamssappen.

Hussel Zhu is beeldend kunstenaar, schrijver van korte verhalen en onderzoeker. In zijn grafische werk gebruikt hij vaak de figuur van een dansende kikker -geïnspireerd door de japanse inktschildering ‘Vogels, Dieren en Menselijk Spel’ en door de schilderijen van Bada Shanren, waarin satirische dieren machthebbers bespotten.

De Feministische Handwerk Partij is een politieke feministische kunstenaarsbeweging die zich bezighoudt met studeren, repareren, spreken, oplappen, ontleren en verstellen. Het is een initiatief van beeldend kunstenaar Emmeline de Mooij en performance regisseur Margreet Sweerts.

Periphery Center is een opkomend collectief voor kunst en gezamenlijke studie. Hier komen we samen om elkaar te inspireren en de werkelijkheid te creëren die we dromen, door middel van het maken van boeken, grafisch ontwerp, publicaties, curatie, kunst en schrijven. Periphery Center bestaat uit Leana Boven, Pelumi Adejumo, Yusser Al Obaidi, Jeanine van Berkel en Yessica Deira.

Voor onze kleinschalige educatieprojecten werken we samen met de Hospitality Club, die bestaat uit Mirka Farabegoli en Krista Burger. We betrekken hierbij basisscholen uit de wijk, jongeren, kinderen, ArtEZ- studenten en MBO studenten en wijkbewoners.

Met dank aan Mondriaan Fonds en Gemeente Arnhem.

Herfstsamenscholing

Ook dit jaar staan we weer op festival Hoogte80! We gaan volop zeefdrukken en daarnaast is er een uitgebreid aanvullend programma.

We hebben dit jaar een afwisselende en diverse programmering. Er zijn verschillende activiteiten om te doen, naar te luisteren of zelfs om op te zitten.

Plaatsmaken x Sunflower Soup
Net als vorig jaar kun je als bezoeker textiel laten bedrukken met twee prints van Sunflower Soup. Je kunt je eigen textiel meenemen, of koop een mooi shirt of tote bag bij ons.

Hoogte80 merchandise
Ook kun je zelf (gratis) een vrolijke stip van Hoogte80 komen zeefdrukken op textiel. Iedere dag is er een andere kleur en zo verzamel je alle kleuren stippen, van alle dagen van het festival! 

Je kunt je eigen textiel meebrengen, of je kunt ter plekke een t-shirt (bio katoen) kopen.

Zo'n dag
Kunstenaar Frank Koolen presenteert Zo’n dag (droomstation), een interactief kunstwerk. Deze uit de kluiten gewassen lappenpop is bedoeld als ontmoetingsplek en zitkussen waar verhalen verteld kunnen worden. Tegelijkertijd is het werk een uitnodiging om te gaan liggen en even je ogen te sluiten in afwachting van de verhalen in je eigen hoofd.

Kinderworkshop kussenslopen maken
Op 14 en 17 mei is Frank Koolen zelf aanwezig en geeft hij op drie tijdstippen een workshop voor kinderen. Aan de hand van een performatieve introductie over de creatieve waarde van dromen worden kinderen uitgenodigd na te denken over een recente droom, waar ze vervolgens op een kussensloop een tekening over maken.
Er is per workshop plek voor 10 kinderen en de kussenslopen mogen wanneer ze droog zijn mee naar huis.

Workshop kussenslopen | donderdag 14 mei en zondag 17 mei
Tijden | 12:30u, 14:00u & 15:30u
Kosten | €5

Plaatsmaken POP-UP Poëzie Podium
Op 15 en 16 mei vindt bij de pop het Pop-Up Poëzie Podium plaats. Verschillende dichters zullen werk voordragen en iedereen is uitgenodigd om aan te sluiten en te luisteren. DJ Snobbie is ook aanwezig voor muzikaal vermaak. Het Pop-Up Poëzie Programma:

15 mei:
14.30: Dorien de Wit
14.40: Ivana Soyer
14.50: Marije Langelaar

16 mei:
14.30: Terra van Dorst
14.40: Sebastiaan Mets
14.50: Vicky Francken

DJ Snobbie
15 mei 13.30-14.30 en 16.00-17.00
16 mei 16.00-17.00

BILLBOARD
Op het hoogste punt van Arnhem hebben we een groot billboard gebouwd voor Hoogte80, dat dient als interactieve dagkrant. Hierop vind je highlights, stellingen, informatie en oproepen. Bezoekers kunnen het bord gedurende het festival zelf aanvullen met tekst, tekeningen, oproepen en stempels.


We hopen je te zien op Hoogte80!
Toegang is gratis, meer info over het festival vind je hier.

Plaatsmaken op Hoogte80

CIRCUS FIASCO is de kolkende arena waarbinnen een grote groep makers vanuit verschillende media en disciplines laten zien wat performance kan zijn en in gang kan zetten.

Een feestelijk en verrassend avondvullend event dat dient als inspiratiebron voor toevallige bezoekers, makers, denkers en deelnemers. CIRCUS FIASCO onderzoekt op veelzijdige wijze de kern van performance: een welbewust uitgevoerde handeling. En stelt daarbij de vraag: Wat kan die handeling zijn, betekenen en veroorzaken?

Bevestigde acts: C.V. De Gierboys, Harry Merry, Broken Toaster Records, Skate Bush, Unemployed Airhostesses and many more!

Tickets | Studenten €7,50 / Regulier €10,-

CIRCUS FIASCO is onderdeel van het Arnhems Stadsatelier, een samenwerking tussen vier Arnhemse cultuurorganisaties: Theater aan de Rijn, Plaatsmaken, ArtEZ University of the Arts en The HUB. Het doel van deze samenwerking is om de Arnhemse kunstwereld diverser en toegankelijker te maken, zowel voor kunstenaars als voor het publiek. Nieuwe manieren van samenwerken tussen kunst, publiek en samenleving staan hierin centraal.

Het Arnhems Stadsatelier wordt mogelijk gemaakt door Gemeente Arnhem.

CIRCUS FIASCO

In de vitrine die voor het Paleis van Justitie in Arnhem staat programmeert Plaatsmaken sinds een aantal jaar actuele beeldende kunst. 

Dit vanuit de gedachte dat het tegenkomen van kunst op onverwachte plekken een extra glans aan je dag kan geven. 
In samenwerking met de afdeling BEAR (Fine Art) van ArtEZ krijgen (ex)studenten de gelegenheid een voorstel in te dienen voor de vitrine. Dit is voor beide partijen goed: jonge kunstenaars doen ervaring op met exposeren en Plaatsmaken is zo verzekerd van het programmeren van jong talent direct vanaf de academie.

Vanaf 25 maart 2024 te zien in de vitrine:  Yubin Lee

In de vitrine is de komende maanden het werk van de Zuid-Koreaanse kunstenaar Yubin Lee te zien. Lee is derdejaars student BEAR aan ArtEZ en houdt zich voornamelijk bezig met een breed scala aan media, waaronder schilderkunst, beeldhouwkunst, video en performancekunst.

Veel van de werken van Yubin Lee maken intrigerend gebruik van verschillende materialen, die haar artistieke benadering binnen haar vakgebied weerspiegelen.
De zeer kenmerkende tekentechniek is geworteld in een staat van 'onbewustzijn' die aanvankelijk geïnspireerd is door meditatie, weeft op ingewikkelde wijze talloze kleine details samen die een gevoel van nostalgie oproepen, terwijl ze tegelijkertijd een onheilspellende sfeer overbrengen. Met haar werk initieert ze sociale kritiek en duikt ze diep in de 'fundamentele kern' van onszelf. 

Het uitdagen van dualisme, hiërarchie, raciale constructies, gender en antropocentrisme roept de vraag op: Wat blijft er over van het ‘zelf’ als deze constructies worden genegeerd? Yubin stelt dat het oplossen van het zelf leidt tot verlichting, ontwaken en openheid, wat de ware sleutels tot vrijheid zijn.

Al deze verhalen worden op unieke wijze uitgedrukt door verschillende materialen zoals hanji (Koreaans papier), inkt van octopus en rijstpapier, elk met een eigen en unieke textuur.

Dit werk van Yubin Lee is de 1e presentatie van 2024 in het project De Uitspraak namens Plaatsmaken i.s.m. BEAR / ArtEZ.

De Uitspraak

Er staan de komende maanden weer nieuwe workshops op de planning.

Altijd al willen leren zeefdrukken? Of wil je leren hoe je aan de slag kunt met toyobo etsen? Voor de volgende workshops kun je je nu inschrijven:

Vrijdag 5 juni | Workshop toyobo
Zaterdag 6 juni | Workshop Zeefdruk

Lees hier meer over de workshops en hoe je je kunt aanmelden.

Nieuwe workshops

De nieuwste uitgave van Zevenblad wordt gepresenteerd op vrijdag 27 juni.

Uit een hele berg inzendingen koos de redactie voor bijdragen waar opvallend vaak narcissen in voorkomen. Zwarte narcissen, verlepte, met een jaren zeventig vibe. Ook grotere onderwerpen worden niet geschuwd, tot een close up van de maan aan toe. 

In Zevenblad 8 zijn gedichten opgenomen van Annelie David, Kiki Mulder, Willem Bentvelzen, Tabea Nixdorff en anne krul, Anke van Oostveen, Jasper van den Broek, Annet Zaagsma en Sebastiaan Mets. Het beeld is van Floor Martens, Dominique Panhuysen, Willy de Weerd-Maas, Abel Schaminee en Daan van der Pluijm. 

Zevenblad#8 wordt gepresenteerd op vrijdag 27 juni om 19:30u.

Meer informatie over Zevenblad vind je hier.

Presentatie Zevenblad #8

Calling all stropdasmannetjes, strapjocks & tie survivors:
STRIPSTROPSTRAPTIESTROPHIC CLOSING EVENT!

Op zaterdag 23 mei sluiten we Ploegendienst 5 officiëel af. Tijdens deze finissage ben je welkom om voor de laatste keer de presentatie van Jivan van der Ende, Merel Nijhuis en de Queer Collective Workers' Union te komen bekijken. Ondertussen kun je zeefdrukken op stropdassen met een Mai Tie cocktail in je hand. Je kunt gewoon binnen komen lopen!

Wanneer | zaterdag 23 mei - 14:00 - 17:00u
Bring a stropdas!


stroptease stripties silkscreen catwalk cut-your-ties celebration outlet

Bring your tie.
Lose your tie.
Print your tie.
Cut your tie.

We will print & cut our ties,
you can buy QCWU shirts,
While sipping on an exclusive Mai Tie cocktail

Together we close off Ploegendienst 5 in stijl 

Come and let it out, cut your ties & have a drink.
No strings attached - behalve misschien aan je stropdas.

Finissage Ploegendienst 5

Het Arnhems Stadsatelier is een samenwerking tussen vier Arnhemse cultuurorganisaties: Theater a/d Rijn, Plaatsmaken, ArtEZ University of the Arts en The Hub. Het doel van deze samenwerking is om de Arnhemse kunstwereld diverser en toegankelijker te maken, zowel voor kunstenaars als voor het publiek. Nieuwe manieren van samenwerken tussen kunst, publiek en samenleving staan hierin centraal.

In het project Arnhems Stadsatelier worden werkperiodes georganiseerd waarin makers de ruimte krijgen om op verschillende plaatsen in Arnhem artistiek onderzoek te doen en dit te delen met de inwoners van de stad. Er is één langdurig werktraject, de stadsresidentie. Dit jaar is dat beeldend kunstenaar Frank Koolen. Hij is geselecteerd om onderzoek te doen dat in relatie staat met de stad Arnhem. Daarnaast worden er zes korte residenties georganiseerd, waarin beginnende makers de ruimte krijgen om te experimenteren, ervaring op te doen, hun vaardigheden verder te ontwikkelen en hun werk te delen met het publiek. Daarbij krijgen ze ondersteuning van de samenwerkende organisaties.

Bij Plaatsmaken krijgen kunstenaars ruimte om te experimenteren in grafische werkplaatsen en de tentoonstellingsruimte. Theater aan de Rijn biedt een podium en helpt bij het bereiken van een passend publiek. ArtEZ ondersteunt met het online platform APRIA, begeleiding bij onderzoeksvragen en contacten met opleidingen en studenten. The Hub verbindt studenten, autodidacten en alumni en helpt residenten hun eerste stappen in het professionele culturele veld te zetten.

De stadsresident van 2026 is kunstenaar, docent, workshopleider en organisator Frank Koolen. Hij maakt installaties, video’s, performances, tekeningen en sculpturen. Frank maakt graag werk voor en met anderen en wil het plezier dat hij zelf beleeft aan kunst graag met anderen delen. Hij vindt dat kunst niets moet zijn, maar dat het een mooi beginpunt van sociale verandering of een ander bewustzijn kan zijn. Zijn belangrijkste drijfveer is zijn enthousiasme voor het creatieve proces als motor voor een open en empathische blik. Belangrijke ingrediënten daarbij zijn voor Frank de inzet van humor, ontregeling en improvisatie.

In FIASCO TOTAAL, het onderzoek van Frank Koolen, staat het creatieve proces als drijvende kracht voor spel, gesprek en nieuwe ontdekkingen centraal. Het is een dynamisch, experimenteel en speels onderzoek naar manieren en effecten van collectiviteit, ‘samen werken’ en samenwerken waarin het proces en de gedeelde ervaring belangrijk zijn.

Op 23 mei organiseer Frank een afsluitend evenement in Willemeen genaamd CIRCUS FIASCO. Willemeen wordt een kolkende arena waarbinnen een grote groep makers vanuit verschillende media en disciplines laten zien wat performance kan zijn en in gang kan zetten. Een feestelijk en verrassend avondvullend event dat dient als inspiratiebron voor toevallige bezoekers, makers, denkers en deelnemers. CIRCUS FIASCO onderzoekt op veelzijdige wijze de kern van performance: een welbewust uitgevoerde handeling. En stelt daarbij de vraag: Wat kan die handeling zijn, betekenen en veroorzaken?

Doorlopend het jaar krijgen zes beginnende makers ruimte om te experimenteren bij Plaatsmaken en Theater aan de Rijn. De geselecteerde kunstenaars hiervoor zijn Hanneke van der Paardt, Moya Wenno & Sascha Lekatompessy, Munganyende, Carmen Molenaar, Frida Berntsen, Isaac van den Aker. Updates over publieke activiteiten vindt je op de websites van de partners.

De conclusies van het onderzoek zullen op verschillende locaties in de stad te zien zijn. Eind 2025 vonden verschillende presentaties en workshops van Koolen plaats bij Omstand.

14 en 17 mei   Frank Koolen Hoogte 80 Festival

23 mei             Frank Koolen Willemeen (tickets via link)

In 2024 was sociaal theatermaker Abhishek Thapar de stadsresident. In zijn onderzoek stonden onzichtbare keukenmedewerkers binnen de horeca centraal. Met zijn project Lacuna Kitchen richtte hij zich op het samenbrengen van theater, gastronomie, gemeenschapsvorming en sociaal activisme. Daarnaast werkten de beginnende makers Ro Smit, Mel Kikkert, Levi Overvest en Charlotte Gillain bij Plaatsmaken en Theater a/d Rijn aan hun praktijk. In hun werk stonden maatschappelijke thema’s centraal. De resultaten van hun werkperiodes waren te zien in tentoonstellingen, optredens en in workshops.

Arnhems Stadsatelier 2026

Time Out, Tune In: Bekijk je lichaam als een archief: welke verhalen van voorgaande generaties liggen daar verscholen?

Op zaterdag 25 april faciliteert Nyata Collective een batik workshop waarin we textiel beschouwen als een archief, een stille getuige van het dagelijks leven. Welke kennis die van generatie op generatie is doorgegeven, zit verweven in ons lichaam en wordt omhuld door wat we dragen? Hoe kunnen we deze onzichtbare stemmen tot leven brengen en zichtbaar maken? 

Tijdens de workshop zet je verhalen om in vormen en teken je patronen op stof, waardoor batik prints ontstaan die tijdens een verfbad langzaam tevoorschijn zullen komen. Terwijl we wachten op het resultaat, gaan we borduren met trage steken; zo geven we kennis door via textiel. Wat is er vanuit voorgaande generaties overgedragen? Wat wil je bewaren voor de toekomst? 

We hopen een uitwisseling tussen alle deelnemers te creëren en zo een verzameling van verhalen samen te brengen. Na de workshop kun je je geverfde kledingstuk mee naar huis nemen en de gedachtes en verhalen van de workshop in beweging houden door nieuwe herinneringen te maken wanneer je het kledingstuk draagt.

Iedereen is welkom om mee te doen! De workshop is gratis. Fijn als je je aanmeldt via lenn@plaatsmaken.nl zodat we daar rekening mee kunnen houden qua voorbereidingen.
Neem een wit of lichtgekleurd katoenen kledingstuk mee dat je wilt verven. We sturen je informatie over hoe je het thuis makkelijk kunt voorbehandelen voor de workshop.

TOTI batik workshop
Datum | zaterdag 25 april
Tijd | 13:00 - 15:30u
Toegang | gratis, aanmelden via lenn@plaatsmaken.nl
Neem een eigen katoenen kledingstuk (wit of lichtgekleurd) mee om te verven!

Deze activiteit is onderdeel van het programma Time Out / Tune In dat programmamaker Lenn Cox heeft samengesteld rond het gemeenschappelijke huishouden van Plaatsmaken. Time Out / Tune In verbindt de cyclische aard van tijd en haar seizoenen, met een oproep tot vertraging! Het programma onderzoekt met verschillende generaties hoe we ons samen kunnen organiseren, wat we van elkaar kunnen leren en wat er op het spel staat in het culturele veld en daarbuiten. Dansend door gekozen families, zielsverwanten en voorouderlijke zaken. Lees hier meer over het programma Time Out / Tune In.

Nyata Collective bestaat uit Asha Victoria en Amber Zara van den Pangaard, multidisciplinaire kunstenaars uit Arnhem en Rotterdam, die manieren verkennen om maatschappelijke thema’s aan te kaarten via collaboratieve en hands-on textieltechnieken. Nyata is een Indonesisch woord voor ‘echt’ of ‘tastbaar’, gebaseerd op feiten. 

Met hun praktijk willen ze deze definitie verbreden tot een begrip dat het onzichtbare en het zichtbare samenbrengt tot een tastbare ervaring. Als collectief verdiepen ze zich in verschillende manieren om kennis op te doen, door ruimte te maken voor wat in het lichaam is opgeslagen: erfgoed, herinneringen, dromen, dagelijkse ervaringen. 

Asha en Amber zijn van mening dat we door ontmoetingen tussen mensen en niet-mensen persoonlijke verhalen kunnen verzamelen en deze kunnen verknopen tot met elkaar verweven draden van kennis en vaardigheden, om zo te komen tot een dynamisch en circulair systeem waarin gemeenschapsvorming en wederkerigheid centraal staan.

TOTI Lenteworkshop | batik

Nu te zien: de resultaten van de vijfde Ploegendienst, onderdeel van het programma H0ha. 

Ploegendienst 5 | Jivan van der Ende, Merel Nijhuis en Queer Collective Workers’ Union
Werkperiode: Januari- maart 2026
Lentesamenscholing: 21 maart 2026
Te bezoeken:  21 maart t/m 23 mei 2026

Ploegendienst 5 is onderdeel van het programma H0Ha. In dit meerjarenprogramma worden de werkplaatsen van Plaatsmaken ingezet om te experimenteren met vormen van protest en verzet, door middel van beeld en taal. Dichters, beeldend kunstenaars, activisten en publiceerders worden uitgenodigd om in zogenaamde 'Ploegendiensten' samen te werken bij Plaatsmaken. H0Ha wordt gecureerd door collectief Sunflower Soup.

Over Ploegendienst 5
Kunstenaars Merel Nijhuis, Jivan van der Ende en de Queer Collective Workers’ Union behandelen de zichtbare en onzichtbare aspecten van arbeid, en de emotionele en fysieke pijn die daarmee gepaard gaat.

Binnen H0ha keren vragen rond arbeid steeds terug. Toen we kozen voor het woord ‘ploegendienst’, voelden we ons aangetrokken tot de proletarische of zelfs socialistische connotatie ervan. Natuurlijk zit er ook een romantische kant aan deze keuze, maar het hielp ons ook om na te denken over de manier waarop de verschillende soorten arbeid werden beloond. In het eerste jaar van Hoha ontvingen alle deelnemers hetzelfde uurloon, maar dit bleek moeilijk hanteerbaar, omdat de vraag is: wat is arbeid precies? Wanneer begint en eindigt activistische of artistieke arbeid? En misschien is de moeilijkheid nog fundamenteler. Want etymologisch heeft het woord ‘arbeid’ de volgende achtergrond:

‘ca. 1300: “een taak, een project” (zoals de werken van Hercules); later “lichamelijke inspanning; moeite, moeilijkheid, ontbering” (eind 14e eeuw), van het Oudfranse labor “zwoegen, werk, inspanning, taak; beproeving, lijden” (12e eeuw, modern Frans labeur), van het Latijnse labor “zwoegen, inspanning; ontbering, pijn, vermoeidheid; een werk, een product van arbeid”, een woord van onzekere oorsprong.’

Dat brengt ons bij de ontberingen die onlosmakelijk verbonden lijken met het onder ogen zien van ongemakkelijke waarheden, wat op zijn beurt weer onlosmakelijk verbonden lijkt met activisme. Het is misschien gerechtvaardigd om te zeggen dat de arbeid van Ploegendienst 5 zowel bestaat uit het maken van drukwerk als uit het omgaan met pijn.

Merel Nijhuis
Tijdens de Ploegendienst bij Plaatsmaken maakte Merel zines waarin ze tekst, cyanotype en zeefdruk combineerde. Het werk draait om haar ervaring van (crip)tijd, wat het betekent om ‘gezond’ te zijn in ons huidige politieke klimaat, welzijn, vreugde en tegenstellingen. Elk zine is net iets anders, waardoor ze net zo uniek zijn als de belichaamde ervaring van het moment waarop ze geproduceerd zijn: sommige zines zijn gemaakt tijdens een periode van knallende hoofdpijn of terwijl ze een terugkerend tintelend gevoel in hun vingertoppen had, en andere zines zijn gemaakt terwijl ze van de eerste lente zon genoot.

Merel Nijhuis is een cripqueer schrijver, kunstenaar en redacteur. Ze schrijft experimentele poëzie en is geïnspireerd door kritische theorie, processen van cripping en queering, onbetrouwbare herinneringen en belichaamde ervaringen. Hun werk is gepubliceerd in literaire tijdschriften als nY en Hard//hoofd.

Jivan van der Ende
Tijdens de Ploegendienst geeft Jivan van der Ende zich over aan haar fascinatie voor reflecterende werkkleding. Ze verdiept zich in de dramatiek en camp van reflecterende inkten om te zien wat er gebeurt als potten een deksel vinden, er licht is in de donkere kamer en de billen blootgaan.

Jivan van der Ende is een beeldend kunstenaar die symbolen van machtsstructuren en sociale constructies analyseert en ontleedt. Haar eclectische methode is gebaseerd op eindeloos verzamelen, documenteren, uit elkaar scheuren en hergebruiken.

Een essentieel onderdeel van haar praktijk is het genderoverschrijdende onderzoek naar kleding. Tijdens de Ploegendienst is het project van de kunstenaar gradueel overgenomen en uiteindelijk volledig gekaapt door haar fetisj voor reflecterende werkkleding.

Queer Collective Workers' Union 
presenteert hun oprichtingsbrief op een billboard, gebaseerd op de tegenstrijdigheid: een collectief dat van werknemers eist dat ze ‘alleen werken’. Hun tegenarchief is een online publicatietool die gebruikmaakt van een ‘Seed Packet’-sjabloon. Tijdens hun bijeenkomst vormt het reclamebord het middelpunt van de ruimte, wordt het archief geprojecteerd en biedt een informatietafel ‘Seed Packet’-posters en merchandise van de vakbond aan. Leden van de vakbond leiden gesprekken en leggen verbanden tussen hun specifieke conflict en bredere strijdpunten. Het evenement markeert hun publieke start. De infrastructuur voor collectief auteurschap is in aanbouw.

Nu te zien | Ploegendienst 5

Nu te zien: de resultaten van de derde Ploegendienst, onderdeel van het programma H0ha. 

Ploegendienst 3 | Moni Zwitserloot, Hussel Zhu & de Feministische Handwerkpartij
Werkperiode: Juni-september 2025
Herfstsamenscholing: 18 - 20 september 2025
Te bezoeken: 22 september t/m 5 december 2025

H0ha is een programma waarin dichters, beeldend kunstenaars, activisten en publiceerders worden uitgenodigd om in zogenaamde 'Ploegendiensten' te komen (samen-)werken bij Plaatsmaken. Ieder seizoen komt daar een Samenscholingsweek van, waarin activiteiten gebundeld worden tot een uitbundig geheel van artistiek en sociaal experiment. We werken voor dit programma samen met kunstcollectief Sunflower Soup en curator Lenn Cox. De Herfstsamenscholing vond plaats van 18 - 20 september. 

Ololyga is een Oud-Grieks woord dat verwijst naar het hoge, afgrijselijke, ijzingwekkende gekrijs van een vrouw*. Het zijn geluiden die vrijkomen bij intense pijn of intens plezier.


De gemeenschappelijke vraag in deze Ploegendienst is hoe het lichaam een plek kan zijn voor verzet. Dit verzet is niet bombastisch en in-your-face, zoals we dat misschien kennen, maar juist ingetogen, subtiel en subversief. In de etsen, textielwerken, prints, teksten en andere ingrepen in de ruimte laten de kunstenaars zien hoe zij weerstand bieden aan heersende ideeën in de maatschappij en omarmen ze lichamen, zowel menselijk als meer-dan-menselijk, die niet voldoen aan de norm. De werken vragen aandacht en concentratie van de kijker en nodigen uit om in te duiken, deel te nemen en je eigen verwachtingen te bevragen en bij te stellen.

In het essay ‘Gender of Sound’ van Anne Carson wordt beschreven hoe in de klassieke Griekse cultuur speciale festivals plaatsvonden waar vrouwen deze geluiden konden laten horen buiten de grenzen van de stad: de ruimte van de geciviliseerde man. De man die de rede opwerpt als blokkade om emoties buiten de deur te houden, moet niets hebben van een persoon die aan alle kanten lekt. De persoon die twee ‘monden’ heeft, een bovenste en een onderste. Eén waarmee onuitsprekelijke dingen gedaan worden en één waarmee onuitsprekelijke dingen gezegd worden. Deze persoon met al diens schrikbarende, oncontroleerbare lichamelijkheid, met al diens lichaamssappen en geschreeuw, staat dichter bij de wereld van de dieren dan bij die van de ontwikkelde mens, oh oeps, cisgender-man.

De figuur van Sheela Na Gig in de etsen van Emmeline de Mooij (Feministische Handwerk Partij) laat dit heel direct zien. We zien een oud lichaam dat evenveel bestaat uit vulva als mond, met handen die de genitaliën openspreiden. De figuur werd vaak uit steen gehouwen en op gebouwen geplaatst, veelal Middeleeuwse kerken in Ierland. De reden hiervoor is onduidelijk, maar wat we wel weten is dat de figuur veel ouder is dan het christendom. Die werd beschouwd als een heksachtige figuur, verbonden met schemering, transitie en transformatie. Een entiteit die evenveel dood als leven in zich bergt. Emmeline bevraagt via Sheela Na Gig actuele onderwerpen als wie aanspraak kan maken op seksualiteit. Is dat voorbehouden aan jonge lichamen? Waarom kijken we niet raar op van een oudere man die zijn seksualiteit toont en kan een oudere vrouw dat niet doen?

In de tekst ‘Vruchtvlees’ van Moni Zwitserloot is er veel ruimte voor een ander perspectief op het lichaam. Die gebruikt het horrorstijlmiddel ‘goorheid’ als manier om onze blik over wat een lichaam kan ervaren uit te dagen. Moni begon met de vraag of het mogelijk is om met lichaamssappen te etsen. Vervolgens ontstond daaruit diens tekst. Geïnspireerd door een alledaags gevoel van hoe het is om een velletje van je nagel te trekken neemt die ons mee in sensaties die veel verder gaan dan dat. De tekst is te lezen op de achterkant van de etsen, die sierlijk bewegen aan dunne kettingen hangend aan het plafond.

Geïnspireerd door de Japanse Chōjū-giga-rollen, waarin apen, kikkers en konijnen menselijke rollen aannemen, gebruikt Hussel Zhu de kikker (of pad) als middel om subtiele kritiek te leveren op contexten waarin politieke expressie wordt onderdrukt. Zijn etsen zijn als een ‘mes in het water’, scherp maar ingetogen. We zien kikkers in vele gedaanten: vermomd als bodhisattva (in sommige vormen van het boeddhisme is dit een wezen (sattva) dat naar verlichting (bodhi) streeft), vastgespijkerd in de hoek als een papieren vloek, of hangend aan de wilgentak van Guanyin: de godin van de barmhartigheid. Achterin de ruimte zien we een groter werk waar de kikvors is omringd met gele en gouden lijnen, kleuren die in China worden geassocieerd met macht. De bezoeker wordt uitgenodigd de macht zelf uit te dagen en diens spoor achter te laten op het werk.

Ook in het werk van Margreet Sweerts (Feministische Handwerk Partij) wordt de bezoeker uitgedaagd. Witte vlaggen met etsen in de hoeken, staan bewegingsloos in de ruimte. Het werk wacht op activering door twee mensen. Het wil de weerstand van de lucht voelen en als verlengstuk dienen van lichamen die het in gang zetten. Het roept op tot samen bewegen en komt voort uit de vraag: waar geven we ons aan over? Geven we ons over aan harde krachten die alle menselijkheid uit ons persen? Geven we ons over aan een maatschappij die crippled, femme, queer of translichamen onzichtbaar wil maken?

De witte vlag wordt vaak begrepen als een taboe in hedendaags activisme. Helemaal als dat vanuit een westers, wit perspectief wordt ingezet. Kijk je van dichtbij, of heb je de vlaggen vast, dan zie je dat ze niet wit zijn. Ze hebben een geschiedenis van aanraking. Ze zijn niet passief, maar vragen om verbinding en reflectie op het lichaam van de drager. Misschien wil je, terwijl je in de ruimte van Plaatsmaken bent, een andere bezoeker vragen om samen naar buiten te gaan, de vlaggen aan elkaar te knopen en te voelen hoe de wind de stof bespeelt.